De paus heeft zich onlangs uitgesproken over een kwestie die het louter religieuze kader overstijgt: de spectaculaire toename van gokken in Italië en de impact ervan op gezinnen en gemeenschappen. Zijn woorden klinken als een sociale waarschuwing op een moment waarop de economische en menselijke gevolgen van kansspelen de aandacht trekken van de lokale autoriteiten.
Een krachtige tussenkomst tegenover een stille crisis
Tijdens een ontmoeting op 29 december jongstleden met vertegenwoordigers van de Associazione Nazionale dei Comuni Italiani, bijeen in het Vaticaan, schokte paus Leo XIV met de scherpte van zijn woorden. Gericht tot burgemeesters en lokale mandatarissen omschreef hij gokken — dat hij als een plaag bestempelt — als een van de hedendaagse kwalen die het Italiaanse sociale weefsel ondermijnen. Hij benadrukte dat deze situatie zich niet beperkt tot een kwestie van wetgeving of controle, maar raakt aan de kern van menselijke relaties:
“Wij mogen de andere vormen van eenzaamheid waaraan veel mensen lijden niet vergeten: mentale problemen, depressie, culturele en spirituele armoede, sociale verlating. Dit zijn tekenen die aangeven hoe noodzakelijk hoop is. Om daar op een doeltreffende manier getuigenis van af te leggen, wordt de politiek opgeroepen om authentiek menselijke relaties tussen burgers te smeden, door de sociale vrede te bevorderen.”
Wat opvalt in de tussenkomst van de paus, is zijn wil om het zuiver regelgevende debat te overstijgen en het probleem te benaderen vanuit de concrete effecten op de gemeenschappen. Volgens hem moeten politieke en administratieve verantwoordelijken authentiek menselijke relaties tussen burgers opbouwen om fenomenen zoals dwangmatig gokken tegen te gaan.
Deze waarschuwing verwijst naar de evolutie van de gokmarkt in Italië, een van de grootste van Europa, waar de uitgaven en verliezen verbonden aan kansspelen blijven toenemen. Recente rapporten tonen aan dat de groei van de sector niet gelijkmatig verloopt, waarbij bepaalde economisch kwetsbare regio’s bijzonder blootstaan aan de sociale schade die met gokken gepaard gaat.
Een door gokken verzwakte samenleving
In Rome en andere Italiaanse provincies hebben verschillende burgemeesters aan journalisten toevertrouwd dat zij steeds vaker geconfronteerd worden met schrijnende situaties die verband houden met gokken. Deze getuigenissen bevestigen een trend die door cijfers wordt geïllustreerd: de groei van de markt gaat gepaard met een stijging van de uitgaven van spelers en de verliezen per huishouden. Een recent rapport van Caritas Italia, waarnaar de paus in zijn toespraak verwees, benadrukt dat het gokfenomeen een impact heeft op onderwijs, mentale gezondheid en sociaal vertrouwen, en bestaande breuklijnen in bepaalde milieus verder verdiept.
Deze vaststellingen zijn bijzonder verontrustend in economisch kwetsbare gebieden zoals bepaalde regio’s in het zuiden en de eilanden, waar de verliezen per inwoner boven het nationale gemiddelde liggen. In deze gebieden kan gokken een gevaarlijke vorm van ontsnapping worden die, paradoxaal genoeg, de financiële situatie verergert van wie er een oplossing voor zijn problemen in hoopt te vinden.
Voor veel waarnemers zou de pauselijke verklaring een breder publiek debat in Italië kunnen aanwakkeren, waarbij niet alleen religieuze en politieke autoriteiten betrokken zijn, maar ook gezinnen, opvoeders en gemeenschapsorganisaties.