Het gerechtelijk onderzoek naar de voormalige Europese commissaris Didier Reynders kent nieuwe ontwikkelingen. Het Brusselse gerecht verdenkt nu twee naaste medewerkers, zijn rechterhand Jean-Claude Fontinoy en de Brusselse antiquair Olivier Theunissen, van betrokkenheid bij een mogelijk witwasmechanisme van meer dan één miljoen euro.
Een onderzoek dat een nieuwe dimensie krijgt
Het gerechtelijk onderzoek rond Didier Reynders, voormalig Europees commissaris voor Justitie, gaat een nieuwe fase in. Dit dossier, dat draait om vermoedens van witwassen, breidt zich nu uit naar twee figuren uit zijn directe entourage: zijn trouwe medewerker Jean-Claude Fontinoy en antiquair Olivier Theunissen. Volgens informatie uit het gerechtelijk onderzoek in Brussel vermoeden magistraten een gesofisticeerd mechanisme waarin contante betalingen, kunstaankopen en herhaalde financiële verrichtingen over meerdere jaren met elkaar verweven zijn.
Het verhaal begint met een financieel gedrag dat als atypisch wordt beschouwd. Gedurende bijna een decennium zou Didier Reynders bijna wekelijks krasloten van de Nationale Loterij hebben gekocht, uitsluitend met contant geld. Het totale bedrag van deze aankopen zou ongeveer 200.000 euro bedragen. De verkregen winsten werden vervolgens op een bankrekening gestort. Voor speurders gespecialiseerd in financiële criminaliteit kan deze praktijk een klassieke witwastechniek vormen: moeilijk traceerbaar cashgeld omzetten in officieel aangegeven inkomsten. Maar dat is niet alles. Tussen 2008 en 2018 zou nog eens meer dan 700.000 euro extra op dezelfde rekening zijn gestort. In totaal zouden de verdachte geldstromen meer dan één miljoen euro bedragen.
Deze bewegingen trokken pas laat de aandacht. Een betrokken bank meldde de verdachte transacties pas in 2023 aan de Cel voor Financiële Informatieverwerking, terwijl de Nationale Loterij het jaar voordien al een melding had gedaan.
De schaduw van Jean-Claude Fontinoy
In Belgische politieke kringen is Jean-Claude Fontinoy geen onbekende. De ingenieur van opleiding, die een invloedrijk zakenman werd, wordt al decennia omschreven als de facilitator of spilfiguur binnen het netwerk rond Reynders.
Hij was acht jaar lang voorzitter van de raad van bestuur van de SNCB, een strategische functie in het hart van de openbare infrastructuur. Zijn naam dook ook op in verschillende dossiers rond de verkoop van publieke vastgoedactiva of grote stedelijke projecten, zonder dat ooit een veroordeling tegen hem werd uitgesproken.
Vandaag richten de onderzoekers zich op een heel andere rol. Volgens een voormalige chauffeur die in het onderzoek wordt geciteerd, begaf Fontinoy zich zeer regelmatig naar de Zavelwijk, een belangrijk centrum van de Brusselse kunstmarkt, met grote sommen contant geld. Hij keerde terug met oude voorwerpen: meubels, klokken, verlichting. Fontinoy is inmiddels in verdenking gesteld voor deelname aan een criminele organisatie en valsheid in geschrifte. Hij betwist elke betrokkenheid en verklaart een rustig leven te leiden.
De onderzoeken beschrijven een moeilijk te detecteren schema: contant geld dat in gespreide aankopen wordt geïnjecteerd en daarna opnieuw in het financiële systeem wordt gebracht via commerciële transacties of officieel geregistreerde inkomsten. Het gebruik van kunst- of antiekvoorwerpen is daarbij niet toevallig. Deze markt bezit verschillende kenmerken die witwassers aantrekken: subjectieve waardebepaling, soms discrete transacties, internationale circulatie van goederen en complexe prijsinschatting.
De onderzoekers proberen nu vast te stellen of deze verrichtingen het resultaat waren van individuele initiatieven dan wel van een gecoördineerde organisatie.
Olivier Theunissen, een notabele van de Zavel
In het vermeende systeem duikt Olivier Theunissen op als een centrale figuur, een erkende naam in de wereld van de antiquairs. Sterk geïntegreerd in de Brusselse economische en culturele milieus, was hij actief als rechter in ondernemingszaken bij de Franstalige ondernemingsrechtbank en nam hij deel aan verschillende prestigieuze instellingen, waaronder het Cercle Gaulois. Als vicevoorzitter van de Koninklijke Kamer van Antiquairs van België zetelt hij ook in de raad van bestuur van BRAFA, een van de belangrijkste kunstbeurzen van het land.
Zijn zaak zou als ankerpunt hebben gediend voor de herhaalde aankopen die door Fontinoy werden uitgevoerd. Justitie vermoedt dat hij deelnam aan een criminele vereniging, een kwalificatie die hij met klem betwist.
Na een huiszoeking in zijn galerie verklaarde hij verbaasd te zijn over de beschuldigingen. Hij herinnerde aan zijn vertrouwensrelatie met Didier Reynders en benadrukte de steun die deze had gegeven aan lokale initiatieven voor de valorisatie van de historische Zavelwijk.
Een oude relatie en eretekens
Het onderzoek wijst ook op de lange nabijheid tussen de betrokkenen. Olivier Theunissen werd tweemaal onderscheiden door Didier Reynders. Deze onderscheidingen, die normaal worden toegekend voor bewezen diensten aan het land, worden vandaag door de onderzoekers in een nieuw licht bekeken.
Er zijn nog geen gerechtelijke conclusies getrokken, maar deze elementen voeden de vragen over de aard van de banden tussen politieke verantwoordelijken, economische tussenpersonen en de kunstmarkt.
Een onderzoek dat nog lang niet is afgerond
Het parket-generaal van Brussel zet zijn minutieuze analyse voort: financiële stromen, getuigenissen, facturen, inventarissen van voorwerpen en correspondentie worden grondig onderzocht.
Het doel is te bepalen of de verzamelde elementen voldoende aanwijzingen vormen voor een georganiseerd witwasmechanisme, dan wel het gevolg zijn van een verkeerde interpretatie van privépraktijken.