In een scherpe opiniebijdrage gepubliceerd op Legaal Nederlands Casino trekt expert Armijn Meijer een verontrustende parallel tussen de verzamelkaartindustrie, en in het bijzonder het Pokémon-kaartspel, en de psychologische mechanismen van het casino. Meijer wijst op de straffeloosheid waarvan franchises zoals Pokémon genieten, die “dopamine in zakjes” commercialiseren voor de jongste doelgroepen.
De kansspelindustrie kent het gevoel van risico maar al te goed, maar zij is niet de enige die dit exploiteert. Armijn Meijer, een bekende figuur in de sector, nam op Legaal Nederlands Casino het woord om zijn persoonlijke ervaring te delen. Niet achter een gokkast, maar met pakjes Pokémonkaarten. In zijn editoriaal beschrijft hij nauwkeurig het fenomeen van het “pullen”: het openen van een verzegeld pakje met de koortsachtige hoop er een zeldzame kaart in te vinden.
De “pull”-mechaniek of de adrenaline van het pakje openen
Voor hem begon het tijdens een reis naar Japan, dat hij omdoopte tot het Land van Pokémon. Daar zijn de kaarten overal te vinden: in Pokémon Centers, maar ook in automaten en in winkels.
“Ik kocht Pokémonkaarten in Tokio, netjes verzegeld in een grote Pokémon Store, maar ook via automaten en winkels waar je niet meer weet waar eerst te kijken. Ik vond het geweldig.”
Voor Meijer, die toegeeft dat hij die typische kriebel van gokkers voelde, is de conclusie duidelijk. Het openingsritueel, het geluid van het plastic dat scheurt en het geleidelijk tevoorschijn schuiven van de kaarten reproduceren perfect de sensaties van kansspelen. Niet het kaartspel op zich wordt geviseerd, maar wel de distributiemethode die volledig op toeval is gebaseerd.
De codes van het casino toegepast op speelgoed
Uit de analyse van Meijer blijkt dat de psychologische ingrediënten van een loterijproduct en een verzamelkaartbooster identiek zijn. Het gaat niet om roulette of blackjack, maar de cognitieve hefbomen zijn dezelfde:
- Variabele beloning: de koper weet totaal niet wat de waarde is van wat hij aanschaft, wat een dopaminerijke verwachting creëert.
- De “near-miss”: de stimulerende frustratie van net naast de begeerde kaart grijpen, wat aanzet om meteen een nieuw pakje te kopen. Misschien zit ze in het volgende.
- Sociale bewijskracht: de explosie van pakjes-open-video’s op sociale media die dit gedrag bevestigen en normaliseren.
- FOMO (Fear Of Missing Out): de angst om een gelimiteerde reeks te missen, zorgvuldig georkestreerd door de uitgevers.
Volgens de auteur is dit exact de cocktail die kansspelproducten zo krachtig maakt. Het grote verschil zit in de doelgroep. Waar casino’s verboden zijn voor minderjarigen, worden deze mechanismen als onschuldig verkocht aan kinderen waarvan het brein nog volop in ontwikkeling is.
Van speelplaats tot financiële speculatie
Armijn Meijer wijst ook op een verontrustende evolutie in het kader van het 30-jarig bestaan van de Pokémonfranchise in 2026: de transformatie van speelgoed tot financieel actief. Hij haalt het voorbeeld aan van influencer Logan Paul en zijn Pikachu-kaart die op meerdere miljoenen dollars wordt geschat. Een kaart die volgens Guinness World Records van eigenaar wisselde voor 5.275.000 dollar. Ze zou in februari opnieuw geveild worden, met bedragen tussen 7 en 12 miljoen dollar die de ronde doen.
“Begrijpen jullie wat hier gebeurt? Een product voor kinderen is een alternatieve investeringscategorie geworden. En dat is niet alleen leuk voor verzamelaars. Het verandert het hele gevoel rond pakjes: elke opening wordt ook een mini-investering, een mini-loterij, een mini-adrenaline-injectie met doorverkooppotentieel.”
Volgens hem is de hoop niet langer alleen speels, maar ook financieel. Deze speculatieve mentaliteit, gevoed door sociale media, leert al heel vroeg dat men rijk kan worden door toeval – een idee dat regulatoren net proberen te ontkrachten binnen het kader van verantwoord spelen.
Naar een eis van transparantie?
De column van Meijer pleit niet noodzakelijk voor een totaalverbod, maar stelt wel de huidige maatschappelijke hypocrisie in vraag. Als we streng reguleren op reclame en toegang tot casino’s om kwetsbare groepen te beschermen, waarom sluiten we dan de ogen voor producten die dezelfde emotionele triggers gebruiken bij kinderen?
Pokémonkaarten liggen letterlijk op ooghoogte van kinderen. De pakjes zijn cadeauartikelen. De prijzen verschillen van winkel tot winkel, en er wordt geen duidelijke informatie gegeven over de kans om een bepaalde kaart te verkrijgen. En iedereen vindt dat normaal, want het is “maar” een kaartspel voor kinderen.
“Maar als we eerlijk zijn: het is ook een product dat draait op dezelfde emotionele motor als kansspelen.”
Zoals Meijer besluit, is het tijd om te beseffen dat een hele generatie momenteel op speelse wijze leert dat de kick van risico een koopwaar is zoals een andere. Daarom pleit hij voor een bredere reflectie over dit onderwerp.
De Belgische paradox: strenge regulering versus vrije verkoop
Deze tribune vindt een bijzondere weerklank in België. Ons land is nochtans een pionier in de strijd tegen kansmechanismen in videogames, en heeft bijvoorbeeld loot boxes in populaire titels zoals FIFA verboden. Ook het mobiele spel Pokémon TCG Pocket is in België verboden. Toch blijft er een wetgevende incoherentie bestaan wat fysieke producten betreft.
In België kan elk kind naar een grote speelgoedketen, een supermarkt of een buurtboekhandel gaan om Pokémonboosters te kopen, maar ook de nieuwe Disney Lorcana-kaarten of klassiekers zoals Magic: The Gathering, dat zich eerder tot tieners richt. Deze producten worden vaak strategisch geplaatst op ooghoogte van kinderen of nabij de kassa’s, wat impulsaankopen bevordert.
In tegenstelling tot kansspeloperatoren, die strikte leeftijdsgrenzen moeten respecteren, preventieberichten moeten tonen en onderworpen zijn aan controles van de Kansspelcommissie, opereren kaartuitgevers zonder enige transparantieverplichting. Er wordt geen enkel uitbetalingspercentage (RTP) duidelijk vermeld en er zijn geen uitgavenlimieten, terwijl het aankoopmechanisme net gebaseerd is op onzekerheid over de winst.
Voorlopig is er in België nog geen debat over dit onderwerp gestart. Deze spellen blijven hier dus volledig legaal.