Een onderzoek dat door de BBC werd gebracht, werpt licht op een verontrustend medisch fenomeen: bepaalde behandelingen die worden voorgeschreven voor neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson zouden ernstige verslavingsgedragingen kunnen veroorzaken, waaronder compulsief gokken.
Patiënten die veranderen zonder te begrijpen waarom
Volgens een onderzoek uitgevoerd door de BBC en gebaseerd op talrijke getuigenissen van patiënten, verklaren honderden gebruikers van geneesmiddelen die dopaminerge agonisten worden genoemd, voorgeschreven voor neurologische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson en het rustelozebenensyndroom, dat zij compulsief gedrag hebben ontwikkeld na de start van hun behandeling. Daaronder: overmatig gokken, ongecontroleerde aankopen of impulsief seksueel gedrag. Vóór het gebruik van het geneesmiddel wees niets op een dergelijke ontsporing. Geen voorgeschiedenis van verslaving, geen bijzondere aantrekkingskracht tot kansspelen. En dan, plots, een verlies van controle.
Om dit fenomeen te begrijpen, moet men kijken naar de werking van het menselijk brein. Dopaminerge agonisten werken rechtstreeks in op dopamine. Dopamine vormt de kern van het beloningssysteem van de hersenen. Het speelt een rol wanneer wij plezier ervaren of een beloning verwachten. Kansspelen stimuleren precies dit circuit: opwinding, hoop op winst, onmiddellijke beloning.
Specialisten erkennen al meerdere jaren dat deze geneesmiddelen kunnen leiden tot wat men stoornissen in de impulscontrole noemt. Bij sommige patiënten vermindert het vermogen om aan een verleiding te weerstaan aanzienlijk. Gokken wordt dan bijzonder gevaarlijk. Het combineert risico, emotionele stimulatie en snelle beloning — een krachtige neurologische combinatie voor een brein waarvan de remmingsmechanismen verzwakt zijn.
Verschillende getuigenissen die in het onderzoek werden verzameld, geven aan dat veel patiënten niet duidelijk waren geïnformeerd over de gedragsrisico’s die verbonden zijn aan hun behandeling. Sommigen verklaren dat het maanden duurde voordat zij een verband legden tussen hun rampzalige financiële beslissingen en hun medicatie. Intussen waren de gevolgen al zwaar: aanzienlijke schulden, verlies van spaargeld en familiale spanningen.
Een onthullende gerechtelijke zaak
Een van de meest opvallende gevallen betreft een Britse patiënt met het rustelozebenensyndroom. Na het innemen van ropinirol — een dopaminerge agonist — ontwikkelt hij een ernstige verslaving aan online gokken. In korte tijd verliest hij zijn volledige spaargeld, evenals dat van zijn echtgenote. Volgens zijn getuigenis zou zijn arts hem geen duidelijke waarschuwing hebben gegeven over dit risico, hoewel de informatie in de bijsluiter van het geneesmiddel stond vermeld.
De zaak komt uiteindelijk voor de rechtbank. Een schadevergoeding van ongeveer 77.000 Britse pond wordt hem toegekend. De arts heeft echter geen fout erkend.
Experts benadrukken voortaan de noodzaak van een versterkte opvolging van patiënten die dopaminerge agonisten gebruiken. Ook naasten spelen een cruciale rol, aangezien gedragsveranderingen vaak van buitenaf zichtbaar zijn voordat ze door de patiënt zelf worden herkend. Vroegtijdige monitoring zou het mogelijk maken de behandeling snel aan te passen of de financiële en psychologische gevolgen te beperken.
Het door de BBC verspreide onderzoek herinnert eraan dat bijwerkingen van geneesmiddelen niet altijd fysiek zijn: zij kunnen de identiteit van een individu zelf raken. In het licht van deze onthullingen wordt één zaak essentieel: beter informeren, beter opvolgen en erkennen dat achter bepaald gedrag dat als irrationeel wordt beschouwd soms een onbekende medische oorzaak schuilgaat.