Door de snelle opkomst van online kansspelen staat de bescherming van spelers nu centraal als een belangrijk beleidsvraagstuk. In België verdedigen de operatoren die verenigd zijn binnen BAGO een model dat gebaseerd is op een zorgplicht (duty of care).
De speler beschermen waar men kan ingrijpen
Volgens de operatoren uit de legale sector is bescherming alleen doeltreffend wanneer ze plaatsvindt binnen een vergund kader, waar regels kunnen worden toegepast en gedrag kan worden opgevolgd. Het idee is niet enkel om te reageren op bewezen verslavingsproblemen, maar om zwakke signalen te identificeren ruim vóór er zich een problematische spiraal ontwikkelt. Het gaat er niet langer alleen om het spelaanbod te reguleren, maar om waakzaamheid rechtstreeks in de werking ervan te integreren.
De zorgplicht vormt zo een vrijwillige verbintenis van vergunde operatoren om risicogedrag vroegtijdig te detecteren en proportioneel in te grijpen.
Achter dit concept schuilt nog een andere pijler die bij het brede publiek minder bekend is: kanalisatie. Dit beleid wil spelers naar het legale aanbod leiden in plaats van naar clandestiene platforms. Niet-vergunde sites ontsnappen aan elke controleverplichting. Geen opvolging van speelgedrag, geen preventiemaatregelen, geen mogelijkheid tot tussenkomst: de bescherming verdwijnt er eenvoudigweg.
De cijfers die de sector aanhaalt zijn verontrustend: voor twee spelers op een legale site zouden er ongeveer drie spelen op illegale platforms. Het versterken van de aantrekkelijkheid en geloofwaardigheid van het gereguleerde aanbod is een essentiële voorwaarde om gebruikers doeltreffend te beschermen.
Kanalisatie is dus niet louter een economisch of juridisch doel. Het is een instrument van volksgezondheid.
Detecteren vóór het te laat is
Concreet, hoe werkt die zorgplicht? Ze steunt in de eerste plaats op een aandachtige observatie van het speelgedrag. Operatoren analyseren verschillende indicatoren: frequentie van sessies, duur, intensiteit, gestorte bedragen.
Die analyse maakt het mogelijk om vroege risicosignalen te identificeren. Het doel is niet om te controleren om te bestraffen, maar om te begrijpen om te voorkomen. Wanneer een ongewoon gedrag opduikt, kan snel een interventie worden opgestart. Deze vroegdetectie is structureel ingebed in het legale aanbod. Ze maakt deel uit van de normale werking van vergunde platforms en is geen uitzonderlijke maatregel.
Zodra een risico wordt vastgesteld, geeft het model de voorkeur aan gefaseerde interventies, aangepast aan de situatie van de speler. Dat kan beginnen met informatieve boodschappen tijdens het spelen, die herinneren aan de risico’s of aanzetten tot het instellen van persoonlijke limieten. Andere systemen laten toe om pauzes in te lassen, herinneringen te ontvangen over de gespeelde tijd of vrijwillig beperkingen te activeren. In gevallen die meer aandacht vereisen, kan een meer directe begeleiding worden aangeboden.
Deze geïndividualiseerde aanpak wil het evenwicht bewaren tussen de vrijheid om te spelen en bescherming tegen excessen.
Het zou echter een vergissing zijn om de zorgplicht te herleiden tot een louter technische kwestie. Het model dat de operatoren verdedigen, benadrukt de menselijke en organisatorische dimensie. Spelersbescherming veronderstelt duidelijke interne procedures, voortdurende opleiding van personeel en een echte verantwoordelijkheidscultuur. Teams moeten signalen kunnen herkennen, coherent handelen en spelers professioneel begeleiden.
Concrete tools om de controle te behouden
De zorgplicht steunt niet alleen op data-analyse. Ze berust ook op instrumenten die aan spelers ter beschikking worden gesteld om hun speelgedrag te omkaderen.
Tot die maatregelen behoren de mogelijkheid om limieten vast te leggen, de toegang tot het spel tijdelijk te schorsen of gebruik te maken van mechanismen van zelfuitsluiting. Deze oplossingen kunnen alleen functioneren in een gereguleerde omgeving, waar hun toepassing technisch gegarandeerd en juridisch afdwingbaar is.
Een vernieuwd charter om het engagement te versterken
De leden van de sectorvereniging hebben onlangs hun charter inzake zorgplicht vernieuwd, met de ambitie om verder te gaan in de uitvoering van deze principes. Tot de aangekondigde evoluties behoren een versterkte gedragsopvolging, een proactievere begeleiding van spelers en bijkomende opleidingen voor medewerkers. Het verklaarde doel is om dit engagement om te zetten in een operationeel instrument dat voortdurend wordt bijgestuurd op basis van praktijkervaring.
Er blijft echter één vraag open: moeten deze vrijwillige engagementen een verplichting worden voor alle vergunde operatoren?
De sector pleit voor een veralgemeende zorgplicht om een minimaal en uniform beschermingsniveau over het volledige legale aanbod te garanderen. Volgens de voorstanders zou een dergelijke harmonisering de kanalisatie naar vergunde platforms versterken en de aantrekkelijkheid van de illegale markt beperken.
De zorgplicht verschijnt zo niet als een bijkomende administratieve last, maar als een poging om te antwoorden op een nieuwe realiteit: een spel dat permanent is geworden, overal toegankelijk, en dat meer dan ooit zichtbare en effectieve waarborgen vereist.