Een loterijwinst kan een leven veranderen, soms op spectaculaire wijze. In het Verenigd Koninkrijk gebruikte een gepensioneerde die meerdere miljoenen ponden had gewonnen dit fortuin om een uitgebreid netwerk voor de productie en distributie van vervalste geneesmiddelen te financieren.
Een gouden droom en een gevaarlijk imperium
Wat een van de gelukkigste hoofdstukken in het leven van John Eric Spiby had moeten worden, mondde uit in een spraakmakende gerechtelijke ondergang.
Als winnaar van een jackpot van £2,4 miljoen in de Britse nationale loterij in 2010 koos de man, vandaag tachtigplusser, niet voor een rustige pensionering of klassieke investeringen voor zijn toekomst. Integendeel, volgens de Britse autoriteiten gebruikte hij dit bedrag om een illegale operatie voor de vervaardiging van vervalste geneesmiddelen te financieren, die jarenlang floreerde en een geschatte omzet van bijna £288 miljoen genereerde voordat ze door de politie werd ontmanteld.
De zaak, behandeld door het Bolton Crown Court, illustreert op treffende wijze hoe een legitieme financiële meevaller kan worden misbruikt om een gesofisticeerd crimineel netwerk op te bouwen, ten koste van de volksgezondheid en de maatschappelijke orde.
Een verborgen laboratorium achter een landelijke façade
Volgens het politieonderzoek investeerde Spiby een deel van zijn jackpot om de bijgebouwen van zijn woning om te vormen tot een laboratorium, uitgerust met industriële pillenpersen die in staat waren om tienduizenden tabletten per uur te produceren. Deze criminele groep ontwikkelde en verspreidde op grote schaal pillen die leken op voorgeschreven geneesmiddelen, met name vervalste diazepamtabletten (algemeen bekend als Valium), zonder enige regulering of controle.
Het onderzoek bracht aan het licht dat Spiby niet alleen handelde. Zijn zoon, John Colin Spiby (37), evenals twee andere mannen — Lee Drury en Callum Dorian — namen actief deel aan de onderneming. Samen breidden zij de operatie uit van het landelijke eigendom naar een tweede industriële site in Salford, waardoor de productiecapaciteit en de distributie van de vervalste pillen aanzienlijk toenamen.
Justitie benadrukte dat deze structuur veel meer weg had van een grootschalig georganiseerde onderneming dan van een geïsoleerde of ambachtelijke activiteit.
Tijdens het proces probeerde de verdediging van Spiby zijn betrokkenheid te minimaliseren, maar het bewijsmateriaal overtuigde de jury van zijn schuld. Spiby werd veroordeeld tot 16 jaar en zes maanden gevangenisstraf, terwijl zijn zoon een straf van negen jaar kreeg, Drury negen jaar en negen maanden, en Dorian 12 jaar, voor hun respectieve rollen in de operatie.
De risico’s van vervalste geneesmiddelen
De pillen die door Spiby en zijn netwerk werden geproduceerd, waren geen authentieke geneesmiddelen. Ze bevatten vaak stoffen zoals etizolam, een krachtig kalmeringsmiddel dat niet is toegelaten in het Verenigd Koninkrijk en dat een onderdrukking van het centrale zenuwstelsel kan veroorzaken, met bewustzijnsverlies, ademhalingsfalen of zelfs de dood tot gevolg.
De handel in deze pillen op de zwarte markt verrijkte niet alleen de groep, maar stelde ook duizenden consumenten bloot aan ernstige gezondheidsrisico’s, en verergerde een probleem dat in veel Britse steden en landelijke gebieden al zorgwekkend is.
Tijdens huiszoekingen namen de onderzoekers ook vuurwapens, munitie en grote sommen contant geld in beslag, wat onderstreept dat de onderneming illegale stoffenproductie combineerde met aanverwante criminele activiteiten.
Nu de straffen zijn uitgesproken en de betrokkenen hun straf uitzitten, hopen de onderzoekers dat deze zaak als precedent zal dienen en andere soortgelijke pogingen zal ontmoedigen om een “gelukskans” om te buigen tot een crimineel pad met hoge maatschappelijke kosten.