Minderheidscoalitie en schokhervorming van kansspelen in Nederland
Een minderheidsregeringscoalitie in Nederland heeft de strijd tegen de risico’s die gepaard gaan met kansspelen tot een centrale prioriteit van haar programma gemaakt. In een document van 67 pagina’s dat eind januari werd gepubliceerd, kondigt de regering een reeks radicale maatregelen aan, waaronder het overwegen van een algemeen verbod op alle reclame voor kansspelen en een mogelijke beperking van het aantal vergunningen dat aan online operatoren wordt toegekend.
Een ongeziene coalitie zet koers naar een forse verstrenging
In Nederland heeft politieke instabiliteit geleid tot de val van de vorige regering onder leiding van Dick Schoof, waardoor partijen werden gedwongen een delicate alliantie te smeden om het land te besturen. Deze coalitie brengt drie formaties samen: de centrumpartij D66, de christendemocraten en de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD). Het is deze combinatie die op 30 januari een regeerakkoord publiceerde met een bijzonder strenge visie op kansspelen.
Het document plaatst twee ogenschijnlijk verschillende sectoren, online kansspelen en sekswerk, op één lijn en benadrukt dat ze allebei legaal zijn maar gevoelig voor criminaliteit en mensenhandel. De coalitie rechtvaardigt zo haar wens om kwetsbare personen te beschermen tegen uitbuiting. De krijtlijnen van het plan zijn duidelijk: een volledig verbod op reclame voor online kansspelen, een verstrenging van de zorgplicht voor operatoren en een intensievere strijd tegen illegale websites. Tussen de regels door wordt ook de mogelijkheid geopperd om het aantal beschikbare vergunningen te plafonneren of te verminderen om de toegang tot de markt strikter te controleren.
Een reeds streng regelgevend kader, maar nu in vraag gesteld
In Nederland is de regulering van online kansspelen geen nieuw gegeven. De toezichthouder, de Kansspelautoriteit (KSA), ziet al meerdere jaren toe op de toekenning van vergunningen en de naleving van de regels inzake spelersbescherming. Die omvatten reeds strikte reclamebeperkingen en toezicht op praktijken die verslaving of misbruik kunnen aanwakkeren.
Al in 2023 werden niet-gerichte reclames verboden in de traditionele media, en werd een overgang ingezet naar de afschaffing van sportsponsoring. De volledige schrapping van deze vormen van reclame, ook in de openbare ruimte, werd geleidelijk ingevoerd, onder meer via het verbod op het sponsoren van sportclubs of sportevenementen.
De nieuwe voorstellen gaan echter verder dan deze reeds lopende evoluties: in plaats van reclame te reguleren, wordt overwogen om ze volledig te schrappen voor legale operatoren, wat door sommige waarnemers als disproportioneel wordt beschouwd.
De beroepsvereniging VNLOK, die erkende online kansspeloperatoren verenigt, heeft het idee van een totaal reclameverbod fel bekritiseerd. Björn Fuchs, voorzitter van VNLOK, noemde het project onredelijk en inefficiënt. Volgens hem zal het verbieden van zichtbaarheid voor legale operatoren in de publieke ruimte het probleem van illegale reclame niet oplossen, die wijdverspreid en ongereguleerd blijft.
Deze bezorgdheden steunen op recente cijfers die suggereren dat de zwarte markt voor online kansspelen qua inkomsten het legale marktsegment mogelijk al overstijgt, vooral in de eerste helft van 2025. Deze ommekeer wordt deels toegeschreven aan strengere beschermingsregels, zoals de invoering van stortingslimieten voor spelers, die de omzet van legale operatoren hebben gedrukt.
Regulatoren en politici: een gespannen relatie
De houding van de Nederlandse regulator weerspiegelt een zekere bezorgdheid over deze politieke ambities. Michel Groothuizen, voorzitter van de Kansspelautoriteit, verklaarde onlangs dat de relatie tussen regulatoren en beleidsmakers vaak moeilijk verloopt, ongeacht welke regering aan de macht is. Volgens hem gaan sommige voorstellen regelmatig verder dan wat een pragmatische regulering van de kansspelmarkten toelaat.
Tijdens een gesprek met de vakpers begin januari herinnerde Groothuizen eraan dat verschillende ideeën die door politici werden geopperd, zoals het verhogen van de minimumleeftijd om te gokken of een totaalverbod op reclame, wel zijn besproken maar geen consensus genoten binnen de technische autoriteiten. Hij merkte ook op dat de huidige coalitie de eerste minderheidscoalitie in Nederland is sinds meer dan een eeuw, wat het bijzonder moeilijk kan maken om hervormingen door het parlement te loodsen.
Voor Groothuizen is het niettemin essentieel om een open dialoog te behouden tussen politieke overheden en de regulator, zodat de genomen maatregelen doeltreffend en realistisch zijn ten aanzien van de risico’s die zij beogen aan te pakken.
Een markt op een beslissend keerpunt
De Nederlandse coalitie heeft duidelijk gekozen om de strijd tegen de risico’s van online kansspelen centraal te plaatsen in haar politieke routekaart. Door niet alleen een totaalverbod op reclame te overwegen maar ook een herziening van het vergunningenstelsel, opent zij mogelijk een nieuw hoofdstuk in de kansspelregulering in een land dat lange tijd werd beschouwd als een model van evenwichtige regulering in Europa.
Het blijft afwachten hoe het parlement zal reageren op deze voorstellen, aangezien sommige partijen de maatregelen mogelijk te ambitieus of technisch moeilijk uitvoerbaar achten. Indien de coalitie erin slaagt deze hervormingen goedgekeurd te krijgen, zou het landschap van online kansspelen in Nederland ingrijpend kunnen veranderen, met diepgaande gevolgen voor operatoren, spelers en de strijd tegen de illegale markt.

