Ontbrekende indicatoren belemmeren de evaluatie van kansspelen in Nederland
•
27 jan 2026 •
Reading time: 3 minutes Terwijl de Nederlandse regering zich voorbereidt op de presentatie van een periodiek rapport over het beleid dat tussen 2019 en 2025 werd gevoerd, stellen parlementsleden zich een fundamentele vraag: zijn we in staat de doeltreffendheid van dit beleid te beoordelen als de belangrijkste indicatoren voor kansspelschade nog niet zijn vastgelegd?
Een cruciaal maar onvolledig rapport
Het periodieke rapport over het beleidskader rond kansspelen moest een grondige synthese bieden van de impact van de maatregelen die sinds 2019 zijn genomen. Bedoeld om zowel de Tweede Kamer als de publieke opinie inzicht te geven in de effectiviteit van het kansspelbeleid, is dit rapport opgevat als een essentieel evaluatiemoment.
Toch stelde de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, zodra het project werd aangekondigd, achttien gerichte vragen aan staatssecretaris Arno Rutte. Die stap had tot doel duidelijkheid te krijgen over de reikwijdte, de methode en vooral de betrouwbaarheid van de informatie die zal worden gepresenteerd.
Het politieke struikelblok draait rond kansspelschade. Daarbij gaat het niet alleen om verslaving, maar ook om de sociale, economische en psychologische gevolgen waarmee spelers geconfronteerd kunnen worden.
Arno Rutte, staatssecretaris voor Justitie en Veiligheid:
“Er wordt verwacht dat voor veel aspecten van het beleid voldoende informatie beschikbaar is om richtinggevende uitspraken te kunnen doen over het gevoerde beleid. Tegelijkertijd zal niet alle gewenste informatie voor dit periodieke rapport beschikbaar zijn tijdens de uitvoering van het onderzoek. Zo zullen indicatoren, bijvoorbeeld op het gebied van kansspelschade, waarschijnlijk niet tijdig beschikbaar zijn. Daarom is aan de onderzoekers die belast zijn met het periodieke rapport gevraagd om de domeinen te identificeren waarin bijkomende indicatoren nodig zijn om de doeltreffendheid en doelmatigheid volledig te kunnen evalueren.”
Volgens hem zullen de indicatoren die nodig zijn om deze schade op een betrouwbare manier te meten, niet tijdig beschikbaar zijn om volledig in het geplande rapport te worden geïntegreerd.
Indicatoren in opbouw
Om deze leemte op te vullen werd het Expertisecentrum Gokken ingeschakeld om bijkomende indicatoren te ontwikkelen die kansspelschade kwantificeerbaar maken. De autoriteiten hopen dat deze instrumenten tegen eind 2026 afgerond zullen zijn, zodat toekomstige evaluaties over een grotere analysecapaciteit beschikken.
Op dit moment blijven klassieke indicatoren zoals de kanalisatiegraad naar legale operatoren, evenals gegevens uit gespecialiseerde gezondheidsdiensten voor gokverslaving, beschikbaar voor analyse. Toch dreigen deze gegevens op zich onvoldoende te zijn om alle dimensies van het fenomeen in kaart te brengen.
Een evaluatie die verder gaat dan online kansspelen
Een ander belangrijk punt dat door de parlementsleden werd aangekaart, betreft de reikwijdte van het rapport zelf. In tegenstelling tot wat sommigen zouden kunnen denken, beperkt het periodieke rapport zich niet tot online kansspelen. Het omvat het volledige kansspelbeleid, met inbegrip van fysieke spelen, de strijd tegen illegaal aanbod, de preventie van aanverwante criminaliteit, evenals de verbanden tussen kansspelen en afwijkend gedrag.
Gevraagd naar de samenhang tussen deze subthema’s — zoals recidivepreventie, jeugd, screening en forensische aspecten — verduidelijkte het secretariaat dat elke thematiek haar eigen beleidstheorie vereist om correct geëvalueerd te kunnen worden. Het is dan ook noch mogelijk noch wenselijk om één globale aanpak voor alle onderwerpen voor te stellen.
Oud versus nieuw beleidskader
Parlementsleden wilden weten hoe het volgende periodieke rapport de vroegere beleidslijnen (2011–2025) zal vergelijken met het nieuwe beleidskader dat in 2025 werd ingezet. In zijn antwoord gaf de staatssecretaris aan dat het mogelijk is om de beleidstheorie van het vorige regime te reconstrueren op basis van eerdere documenten, en die vervolgens te confronteren met de nieuwe logica.
In de praktijk betekent dit dat doelstellingen, hypothesen en veronderstelde resultaten in één analytisch kader worden samengebracht — een delicate, maar essentiële oefening om de relatieve doeltreffendheid van beide benaderingen te kunnen onderscheiden. Het eventuele gebruik van matrices of vergelijkende tabellen werd overigens overwogen om deze structurele verbanden te verduidelijken.
Terwijl de parlementsleden de publicatie van het rapport in 2026 verwachten, illustreert het debat over de ontbrekende indicatoren een spanningsveld tussen politieke ambitie en analytische capaciteit. Het periodieke rapport blijft een onmisbaar instrument om de kansspelwetgeving te evalueren, maar zal met de nodige voorzichtigheid moeten worden gelezen, rekening houdend met de huidige methodologische beperkingen.