24 nieuwe licenties voor postcodeloterijen en recyclage in Noorwegen

Glen

• 23 jan 2026 • Reading time: 3 minutes

Noorwegen heeft zojuist nieuwe licenties toegekend voor postcodeloterijen en een vernieuwend systeem dat gekoppeld is aan recyclage. Achter deze beslissing gaan belangrijke economische, sociale en politieke uitdagingen schuil.

Een strategische ommekeer voor postcodeloterijen

Op 15 januari 2026 heeft de Noorse kansspelautoriteit (Lotteritilsynet) een reeks beslissingen bekendgemaakt over loterijen buiten het staatsmonopolie. Tot nu toe konden slechts twee organisaties deelnemen aan de zogenoemde “postcode lottery” – een format waarbij spelers betalen om hun postcode in te schrijven voor een trekking. Voortaan zijn echter 23 licenties toegekend aan liefdadigheidsorganisaties die aan dit systeem kunnen deelnemen in samenwerking met Norsk Postkodelotteriet, de historische operator van dit spel in Noorwegen. Tot de begunstigden behoren internationaal bekende namen zoals SOS Kinderdorpen, WWF, Redd Barna (equivalent van Save the Children), Norwegian Church Aid en Norwegian People’s Aid.

Deze omwenteling betekent een aanzienlijke toename ten opzichte van de vorige situatie en toont de wil om meer organisaties te betrekken bij een mechanisme dat vaak wordt gezien als een stabiele financieringsbron. Volgens de voorwaarden van de licenties zal 50 % van de netto-inkomsten, dat wil zeggen na uitbetaling van de winsten aan de spelers, worden verdeeld onder de betrokken organisaties.

Parallel aan de uitbreiding van de postcodeloterijen heeft Noorwegen ook een unieke licentie toegekend voor een loterijformat dat gekoppeld is aan recyclage, bekend onder de naam Pantelotteriet. In dit atypische systeem deponeren deelnemers hun flessen en blikjes in geautomatiseerde recyclagemachines en kiezen ze ervoor om hun statiegeld om te zetten in loterijtickets in plaats van een directe terugbetaling.

Dit mechanisme, dat al vertrouwd is in verschillende Noorse steden, is zowel een stimulans om het recyclagepercentage te verhogen als een originele manier om middelen te kanaliseren naar erkende goede doelen. De licentie werd toegekend aan het Noorse Rode Kruis, dat zal samenwerken met Norsk Pantelotteri, de organisatie die verantwoordelijk is voor dit spel. Net zoals bij de postcodeloterijen moet minstens 50 % van de gegenereerde netto-inkomsten naar de begunstigde vereniging gaan, wat een aanzienlijke financiële steun voor haar projecten garandeert.

Een gereguleerd kader binnen een betwist monopolie

Ondanks deze vooruitgang blijft Noorwegen een van de weinige Europese landen die een streng nationaal monopolie handhaven op de meeste vormen van kansspelen en weddenschappen. Met uitzondering van de postcodeloterijen en recyclageloterijen blijft de volledige sector gecontroleerd door twee publieke entiteiten: Norsk Tipping (dat de traditionele loterijspelen, sportweddenschappen en fysieke gokautomaten beheert) en Norsk Rikstoto (gespecialiseerd in paardenweddenschappen).

Dit model wordt echter steeds meer in vraag gesteld op het politieke toneel. Verschillende partijen pleiten voor de invoering van een concurrerend licentiesysteem, naar het voorbeeld van wat bestaat in Zweden of vanaf 2027 in Finland. Een van de meest uitgesproken groepen in dit debat is de Vooruitgangspartij, die al meerdere jaren ijvert voor een openstelling van de markt.

“Wij zijn een van de weinige landen die dit model [van online kansspelen] nog hanteren,” verklaarde Silje Hjemdal, parlementslid van de Vooruitgangspartij, afgelopen mei. “We moeten beter reguleren, en met het huidige model verlaten zeer grote sommen geld elk jaar het land, zonder terug te vloeien naar de Noorse sport of cultuur.”

De controverse beperkt zich niet tot een ideologisch debat rond het monopolie. Ook de publieke operatoren zelf zijn recentelijk op de vingers getikt voor regelgevende tekortkomingen. Zo werd Norsk Tipping in 2025 gesanctioneerd wegens tekortkomingen in zijn zelfuitsluitingsmechanismen en wegens technische fouten in het beheer van de Eurojackpot- en Lotto-loterijen, wat leidde tot financiële sancties en het ontslag van zijn CEO.

Ook Norsk Rikstoto kreeg een boete opgelegd nadat een bug spelers toeliet hun vooraf ingestelde inzetlimieten te overschrijden. Deze incidenten hebben het publieke debat aangewakkerd over de noodzaak van een transparantere en competitievere regulering van de sector, met name om consumenten te beschermen en een betere herverdeling van middelen binnen de nationale economie te waarborgen.

Bestaat er een postcodeloterij in België?

Er bestaat geen postcodeloterij in België, maar de Nationale Loterij biedt wel een Erfgoedtombola aan om musea en culturele projecten te ondersteunen, en keert daarnaast de opbrengsten van haar andere spellen uit aan sportieve, sociale en culturele projecten.