Zijn kansspelen sociaal aanvaardbaar?
De opkomst van online kansspelen en de politieke debatten rond reclame of spelersbescherming hebben een essentiële vraag opnieuw op de voorgrond geplaatst: zijn kansspelen sociaal aanvaardbaar? Recente gegevens uit studies in België en Nederland tonen een complexe realiteit.
Een praktijk die wijdverspreid is in de samenleving
In veel Europese landen maken kansspelen tegenwoordig deel uit van het dagelijkse landschap.
In België toont een studie besteld door de autoriteiten aan dat 53 % van de jongvolwassenen tussen 18 en 30 jaar heeft deelgenomen aan weddenschappen of kansspelen, ondanks een recente verstrenging van de regels. Deze enquête, uitgevoerd bij meer dan duizend personen, onthult dat sportweddenschappen de populairste activiteit blijven in deze leeftijdsgroep.
De hervormingen die de voorbije jaren zijn ingevoerd — met name het verbod op een groot deel van de reclame voor kansspelen en de verhoging van de wettelijke leeftijd tot 21 jaar — hebben weliswaar bepaalde gedragingen veranderd, maar ze hebben de interesse voor deze activiteiten niet doen verdwijnen.
Nog opvallender: 30 % van de respondenten zegt af en toe te wedden, terwijl 13 % zegt dit elke week te doen en 10 % dagelijks. Voor velen blijft spelen in de eerste plaats een vorm van ontspanning die vergelijkbaar is met andere vrijetijdsactiviteiten. Aanbevelingen van vrienden, sociale netwerken en sportuitzendingen spelen een doorslaggevende rol bij de keuze van gokplatformen.
Onderzoekers benadrukken dat sociale aanvaarding het gedrag van spelers sterk beïnvloedt. Wanneer een activiteit als normaal of wijdverbreid wordt gezien, zijn mensen eerder geneigd ze te adopteren. In België vormen aanbevelingen van vrienden bijvoorbeeld de belangrijkste factor die jongvolwassenen aanzet om een goksite te kiezen, vóór reclame of sociale media.
Volgens een studie uitgevoerd bij 1.000 personen voor het platform Open Over Gokken beschouwt bijna een kwart van de Nederlanders kansspelen als een normale activiteit in hun sociale omgeving. 43 % van de ondervraagden zegt dat ze minder geneigd zouden zijn om te spelen als niemand in hun omgeving dat deed. De resultaten tonen ook dat de omgeving een bepalende rol speelt in gokgedrag: personen die kansspelen als een gewone activiteit beschouwen, hebben meer kans om in contact te staan met andere spelers.
Een hardnekkig taboe rond verslaving
Paradoxaal genoeg blijft het moeilijk om over afhankelijkheid te spreken, hoewel gokken wijdverspreid is. Een enquête in Nederland toont aan dat de meerderheid van de ondervraagden problematisch gokgedrag nog steeds als een taboe beschouwt.
Veel mensen kennen zelfs het bestaan van hulpvoorzieningen voor spelers in moeilijkheden niet. Meer dan de helft van de deelnemers aan deze studie wist niet tot wie ze zich moesten wenden in geval van een probleem met gokken. In veel gevallen zoeken betrokken spelers pas hulp nadat ze aanzienlijke verliezen hebben opgelopen of ernstige persoonlijke problemen hebben ondervonden.
De groeiende rol van regulering
Geconfronteerd met deze uitdagingen hebben regeringen hun maatregelen om de sector te reguleren vermenigvuldigd. België heeft met name het merendeel van de reclame voor kansspelen verboden en de wettelijke leeftijd om te spelen verhoogd tot 21 jaar. De autoriteiten houden ook illegale platformen nauwlettender in de gaten en hebben systemen ingevoerd waarmee spelers zichzelf vrijwillig kunnen uitsluiten van gokken.
Kansspelen nemen vandaag een paradoxale plaats in in onze samenlevingen. Hun populariteit toont dat ze breed worden aanvaard als vorm van ontspanning. Toch tonen studies ook reële risico’s: verslaving, financiële verliezen, blootstelling van jongeren en de ontwikkeling van illegale platformen.
De vraag is dus misschien niet of kansspelen sociaal aanvaardbaar zijn, maar onder welke voorwaarden ze dat kunnen zijn.

