Belgische studie zet druk op toekomst van gokreclame 

Het debat over gokreclame wordt steeds scherper. Waar beleidsmakers enkele jaren geleden vooral discussieerden over de hoeveelheid reclame die toegestaan moest worden, verschuift de aandacht nu naar een fundamentelere vraag: moet gokreclame volledig verdwijnen? 

Zowel in Nederland als België klinkt die oproep steeds luider vanuit de wetenschappelijke wereld. Opvallend daarbij is dat Belgische onderzoekers nog een stap verder lijken te gaan dan hun Nederlandse collega’s. 

Het Trimbos-instituut publiceerde onlangs een analyse over de vraag of een totaalverbod op gokreclame kan bijdragen aan het verminderen van gokschade. De conclusie is duidelijk. Volgens Trimbos laat het beschikbare wetenschappelijke bewijs zien dat een verbod op gokreclame een effectieve maatregel kan zijn om blootstelling te verminderen, normalisering tegen te gaan en vooral jongeren beter te beschermen. 

In België trekken de onderzoekers achter het vierjarige GAMSPON-project vergelijkbare conclusies. Ook zij stellen dat blootstelling aan gokreclame en goksponsoring samenhangt met meer gokintenties, meer gokgedrag en een sterkere normalisering van gokken. Volgens het onderzoek speelt reclame een belangrijke rol bij hoe mensen gokken waarnemen en hoe aanvaardbaar zij gokgedrag vinden. 

Belgische onderzoekers gaan een stap verder 

Waar Trimbos zich richt op de vraag of een reclameverbod effectief kan zijn, bespreken de Belgische onderzoekers expliciet een totaalverbod op gokreclame en goksponsoring als meest verregaande beleidsoptie. 

In het GAMSPON-rapport wordt een volledig verbod zonder uitzonderingen omschreven als de meest consequente manier om de normalisering van gokken structureel tegen te gaan. Volgens de onderzoekers voorkomen gedeeltelijke verboden niet dat gokbedrijven nieuwe wegen vinden om zichtbaar te blijven. 

Zodra één vorm van marketing wordt beperkt, verschuift de aandacht volgens het rapport naar andere kanalen, merken of sponsorconstructies. Daardoor blijven consumenten, en vooral jongeren, alsnog in contact komen met gokmerken. 

De onderzoekers wijzen onder meer op sportsponsoring, afgeleide merken, digitale marketing en sociale media als voorbeelden van kanalen die volgens hen nog steeds bijdragen aan de zichtbaarheid van gokbedrijven. 

Gokken steeds vaker benaderd als volksgezondheidsprobleem 

Opvallend is dat zowel Trimbos als GAMSPON gokken steeds nadrukkelijker benaderen vanuit een volksgezondheidsperspectief. 

Volgens het Belgische onderzoek gaat het debat niet alleen over individuele verantwoordelijkheid, maar ook over de omgeving waarin mensen voortdurend worden blootgesteld aan gokproducten en gokmarketing. De onderzoekers vergelijken die ontwikkeling met eerdere discussies rond tabak en alcohol. 

Ook Trimbos verwijst naar internationale aanbevelingen van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie en de Lancet Public Health Commission, waarin gokken wordt omschreven als een groeiend volksgezondheidsvraagstuk. 

Vanuit die benadering verschuift de aandacht van de individuele speler naar factoren zoals beschikbaarheid, zichtbaarheid en marketing. 

Jongeren staan centraal 

Een belangrijk argument voor verdere beperkingen blijft de bescherming van jongeren. 

Volgens het Belgische onderzoek behoren jongeren en jongvolwassenen tot de groepen die het vaakst worden blootgesteld aan gokreclame. Daarnaast blijkt uit de studies dat normalisering een belangrijke rol speelt bij de relatie tussen reclame en gokgedrag. Wanneer gokken vaker zichtbaar is, wordt het ook sneller gezien als een normaal onderdeel van het dagelijks leven. 

Trimbos wijst op vergelijkbare risico’s. Volgens het instituut profiteren vooral jongeren van een sterke beperking van gokreclame, omdat zij minder in aanraking komen met marketingboodschappen die gokken aantrekkelijk maken. 

Het debat is nog niet voorbij 

Toch betekent de groeiende wetenschappelijke consensus niet dat het politieke debat is beslecht. 

Tegenstanders van strengere reclamebeperkingen wijzen regelmatig op het belang van reclame voor kanalisatie en het zichtbaar houden van het legale aanbod. Voorstanders stellen daar tegenover dat het bewijs voor die stelling beperkt is en dat de focus vooral moet liggen op het voorkomen van gokschade. 

Wat inmiddels wel duidelijk wordt, is dat onderzoekers in Nederland en België steeds vaker dezelfde richting uitkijken. Beiden zien gokreclame niet langer als een neutraal marketinginstrument, maar als een factor die kan bijdragen aan normalisering, meer gokgedrag en uiteindelijk meer gokschade. 

Het verschil is vooral dat de Belgische onderzoekers al openlijk discussiëren over de meest vergaande maatregel van allemaal: een totaalverbod op gokreclame en goksponsoring.