1 Vlaming op 3 speelt kansspelen

Een recente synthese van gegevens gepubliceerd door het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs toont de deelname van de bevolking aan kansspelen, de evolutie van praktijken en de snelle opkomst van online gokken.

Een praktijk die verankerd is in de Vlaamse samenleving

Kansspelen maken al lang deel uit van het sociale landschap in België, maar hun werkelijke omvang blijft vaak weinig bekend. Een recente statistische synthese, gepubliceerd door het Vlaams expertisecentrum Alcohol en andere Drugs, onthult de omvang van het fenomeen in Vlaanderen en in België.

Volgens deze gegevens heeft meer dan één volwassene op drie in het afgelopen jaar aan minstens één kansspel deelgenomen. Hoewel de meeste spelers slechts af en toe spelen, ontwikkelt een minderheid problematisch gedrag. De studie toont ook aan dat de sector snelle veranderingen doormaakt, met name door de opkomst van online platforms en de invloed van grote sportevenementen.

Een derde van de volwassenen speelt minstens één keer per jaar

De meest recente gegevens tonen aan dat ongeveer 34% van de volwassenen minstens één keer in het afgelopen jaar aan een kansspel heeft deelgenomen. Onder hen verklaart 7% elke week te spelen. Mannen nemen duidelijk vaker deel aan kansspelen en de meest vertegenwoordigde leeftijdsgroep ligt tussen 45 en 54 jaar.

Loterijen en traditionele spellen domineren nog steeds

Ondanks de digitale explosie blijven de populairste spelvormen verrassend traditioneel. Loterijen staan veruit op de eerste plaats: ongeveer 32% van de volwassenen zegt eraan deel te nemen. Dat komt doordat ze gemakkelijk toegankelijk zijn, vaak weinig kosten en als relatief onschuldig worden beschouwd.

Spellen die op fysieke locaties worden gespeeld — casino’s, speelautomatenhallen of verkooppunten — blijven ook sterk aanwezig. Ongeveer 29% van de volwassenen zegt in de loop van het jaar offline te hebben gespeeld.

In 2018 verklaarde ongeveer 10% van de volwassenen dat ze in de loop van het jaar op internet hadden gespeeld. Vijf jaar later is dat aandeel bijna verdubbeld tot 18%.

Grote sportevenementen spelen een bepalende rol. Tijdens het UEFA Euro 2024 werden meer dan 108.000 nieuwe online spelersaccounts aangemaakt. Tijdens deze competitie bereikten de inzetten aanzienlijke bedragen: ongeveer 266 miljoen euro werd online ingezet, tegenover 58 miljoen euro in fysieke verkooppunten. Enkele weken later zorgden ook de Olympische Spelen 2024 voor extra activiteit. Weddenaars zetten ongeveer 104 miljoen euro in op internet en 23 miljoen euro via de traditionele circuits.

Jongeren en hun eerste contacten met gokken

De praktijk van kansspelen beperkt zich niet tot volwassenen. Enquêtes die in scholen worden uitgevoerd geven een beeld van de gewoonten bij adolescenten.

De resultaten tonen aan dat sommige jongeren al experimenteren met kansspelen, hoewel de wet de toegang tot deze activiteiten beperkt. In recente schoolenquêtes verklaart ongeveer 9% van de leerlingen dat zij een kraslot hebben gekocht. Ongeveer 5% zegt aan een loterij te hebben deelgenomen en 5% heeft al sportweddenschappen geplaatst.

Onderzoekers merken echter een interessante trend op. De deelname van jongeren aan loterijen en krasloten is gedaald in vergelijking met het vorige decennium, wat erop wijst dat gewoonten evolueren.

Wanneer spelen een risico wordt

Hoewel de meerderheid van de spelers geen bijzonder probleem ondervindt, herinneren specialisten eraan dat kansspelen ernstige gevolgen kunnen hebben. Studies schatten dat ongeveer 3% van de volwassen bevolking een risico op gokverslaving vertoont. Jongvolwassenen blijken bijzonder kwetsbaar: bij de 18- tot 24-jarigen bereikt het aandeel risicopersonen ongeveer 6%.

Waarom is deze leeftijdsgroep meer blootgesteld? Experts noemen verschillende factoren: hogere impulsiviteit, gemakkelijke toegang tot wedapps en een sterke aanwezigheid van kansspelen in de digitale omgeving.

Specialisten benadrukken één essentieel punt: gokproblemen ontstaan niet door één enkele oorzaak. Volgens onderzoekers zijn ze het resultaat van een wisselwerking tussen meerdere factoren: de kenmerken van het spel zelf, het psychologische profiel van de speler en de sociale omgeving waarin hij zich bevindt.

Het ontwerp van spellen kan bijvoorbeeld het gedrag van spelers beïnvloeden. Snelle beloningssystemen, meldingen op telefoons of promoties kunnen herhaalde speelsessies aanmoedigen.

Persoonlijke factoren — financiële stress, sociaal isolement of de zoektocht naar sterke sensaties — kunnen eveneens het risico verhogen.

Ten slotte speelt de omgeving een cruciale rol. De toenemende zichtbaarheid van sportweddenschappen, vooral tijdens internationale competities, draagt bij aan de normalisering van deze praktijken.

Tussen entertainment en een volksgezondheidskwestie

Overheden en preventieorganisaties stellen zich steeds vaker vragen over de sociale gevolgen van kansspelen.

Bewustmakingscampagnes nemen toe om eraan te herinneren dat kansspelen niet altijd zo onschuldig zijn als ze lijken. Onderzoekers hebben onlangs verschillende maatregelen aanbevolen aan de overheid om gokken te behandelen als een volksgezondheidskwestie.