Het debat rond reclame voor casino’s in Nederland wordt heviger

Slechts enkele jaren na de legalisering van de digitale gokmarkt staat het Nederlandse model al ter discussie. Tussen kritiek op de bescherming van spelers en oproepen tot een totaalverbod op reclame neemt het debat een beslissende wending.

Een hervorming die moest reguleren… vandaag betwist

Toen Nederland in 2021 zijn markt voor online kansspelen opende, was het doel duidelijk: een reeds bestaande praktijk kanaliseren naar een legaal, gecontroleerd en veiliger aanbod. De belofte van een veilige en gecontroleerde omgeving vormde de kern van deze hervorming.

Maar vier jaar later wordt deze ambitie door verschillende politieke verantwoordelijken frontaal in twijfel getrokken. Parlementsleden hebben de regering officieel bevraagd over de werkelijke doeltreffendheid van het wettelijk kader en stellen dat de oorspronkelijke engagementen niet zijn nagekomen. Volgens hen stellen de vastgestelde ontsporingen het evenwicht tussen liberalisering van de markt en bescherming van de burgers ter discussie.

De oproep van een consumentenvereniging wakkert het debat opnieuw aan

Aan de oorsprong van deze politieke fase ligt het standpunt van de Consumentenbond, een van de belangrijkste consumentenorganisaties van het land. De vereniging heeft zich uitgesproken voor een totaalverbod op reclame voor online kansspelen. Dit voorstel, dat al werd vermeld in het regeerakkoord, heeft een belangrijke weerklank gevonden in de publieke opinie. Volgens een door de organisatie onderzocht panel steunt 84 % van de ondervraagden een dergelijk verbod.

Naast de loutere reclamekwestie richten de kritieken zich ook op bepaalde methodes die door operatoren worden gebruikt. Parlementsleden verwijzen onder meer naar het gebruik van digitale beïnvloedingstechnieken, vaak omschreven als dark patterns, die bedoeld zijn om het gedrag van gebruikers te sturen. Deze praktijken zouden onder meer standaardinstellingen omvatten die nadelig zijn voor spelers of bijzonder hoge speellimieten die aanzienlijke verliezen kunnen aanmoedigen. De toezichthoudende autoriteiten hadden zich daar eerder al over gebogen, wat de huidige bezorgdheid voedt.

Voor de verkozenen die de vragen indienden, vormt het ontbreken van een expliciet verbod op deze technieken een lacune in de wetgeving.

Politieke druk vanuit verschillende partijen

De parlementaire vragen werden ingediend door vertegenwoordigers van de ChristenUnie en de Socialistische Partij, twee partijen die pleiten voor een veel strengere omkadering van de sector.

De verkozenen vragen met name:

• of de huidige wetgeving kwetsbare spelers daadwerkelijk beschermt;
• of de doelstelling van een gereguleerde markt werd gemist;
• en welke bijkomende maatregelen op korte termijn zullen worden genomen.

Het debat overstijgt ruimschoots de politieke kringen. Uit de gegevens die door de consumentenvereniging werden verzameld, blijkt eveneens dat 88 % van de ondervraagden een betere bescherming wenst tegen de online gebruikte aanmoedigingsmechanismen.

De gevoelige kwestie van sancties en controle

De parlementsleden willen ook weten hoeveel sancties sinds de opening van de markt werden opgelegd aan vergunde operatoren die hun plicht tot spelersbescherming niet zijn nagekomen.

Een ander explosief element is een vraag tot schadevergoeding die tegen verschillende vergunde operatoren werd ingediend. Dit initiatief volgt op eerdere conclusies volgens welke meerdere platformen de regelgeving zouden hebben overtreden.

De parlementsleden stellen zich nu vragen over de mogelijke gevolgen van een dergelijke procedure. Indien de rechtbanken de klagers gelijk zouden geven, zou dit kunnen leiden tot een weigering om licenties te verlengen, of zelfs tot een intrekking van de vergunning voor bepaalde spelers?

Naar een totaalverbod op reclame?

De mogelijkheid van een volledig verbod op reclame voor kansspelen vormt de meest radicale maatregel die wordt overwogen. Een dergelijke beslissing zou Nederland, samen met België, tot de strengste Europese jurisdicties op dit vlak maken.

De parlementsleden hebben expliciet gevraagd welke bijkomende maatregelen het ministerie op korte termijn wil nemen om de zorgplicht van operatoren te versterken.

De regulering van online gokken stopt niet bij de goedkeuring van een wet. Ze vereist een voortdurende bijsturing in het licht van commerciële, technologische en gedragsmatige innovaties. De beslissing die in de komende maanden zal worden genomen, zou zo als referentie kunnen dienen voor andere landen die met dezelfde spanningen worden geconfronteerd tussen economische vrijheid en de bescherming van burgers.