Sommige preventieboodschappen rond verslaving werken beter dan andere
•
3 apr 2026 •
Reading time: 3 minutes
Een studie uitgevoerd door onderzoekers in het Verenigd Koninkrijk en Hongkong werpt een nieuw licht: de meest doeltreffende preventieboodschappen zijn niet degene die oproepen tot individuele verantwoordelijkheid, maar diegene die rechtstreeks de rol en praktijken van gokoperatoren benoemen.
Een radicaal andere aanpak
Jarenlang waren preventiecampagnes gebaseerd op het responsabiliseren van spelers. Slogans zoals « speel verantwoord » waren overal aanwezig op schermen en online platformen. Maar deze aanpak wordt vandaag in vraag gesteld.
Onderzoekers uit het Verenigd Koninkrijk en Hongkong hebben een andere piste onderzocht, geïnspireerd door onder meer antirookcampagnes. Hun doel was om de effectiviteit te testen van zogenaamde « tegen de industrie gerichte » boodschappen, die niet langer focussen op het gedrag van de speler, maar op de intenties van gokbedrijven.
Onder de geteste boodschappen zijn er enkele bijzonder direct: « Het belangrijkste doel van gokbedrijven is hun winst te maximaliseren dankzij de verliezen van spelers » of « Gokproducten zijn ontworpen om verslavend te zijn ».
Een grootschalige studie
Om de impact van deze boodschappen te evalueren, voerden de onderzoekers een studie uit bij bijna 4.100 personen. Tien waarschuwingsteksten, afkomstig uit bestaande campagnes of speciaal ontwikkeld, werden aan de deelnemers voorgesteld. Zij moesten verschillende essentiële vragen beantwoorden: vonden ze de boodschap relevant? Was ze geloofwaardig? En vooral, gaf ze hen de motivatie om hun gokgedrag te verminderen?
Dit protocol maakte het mogelijk om verder te gaan dan louter indrukken, door de concrete ontvangst van elke boodschap te meten.
De deelnemers vulden ook een erkende vragenlijst in: de PGSI, gebruikt om het risiconiveau van gokken te meten. Hoe hoger de score, hoe groter het risico op schade of verslaving.
Alle boodschappen hadden een positief effect bij personen met een score van minstens twee. Met andere woorden, zelfs spelers met een matig risico waren gevoelig voor deze waarschuwingen.
De boodschappen die de gokindustrie rechtstreeks bekritiseren, blijken het meest doeltreffend, vooral bij de meest kwetsbare spelers. De deelnemers gaven aan zich minder schuldig te voelen na het zien van deze boodschappen.
De drie meest overtuigende boodschappen
Van de tien geteste boodschappen springen er drie duidelijk uit:
- De eerste benadrukt dat het economische model van operatoren gebaseerd is op de verliezen van spelers. Deze komt uit een lokale campagne in Manchester, getiteld « Odds Are: They Win ».
- De tweede stelt dat gokbedrijven niet rijk worden door winnaars te creëren.
- De derde stelt dat gokproducten ontworpen zijn om verslavend te zijn.
Waarom werken deze boodschappen beter? Volgens de onderzoekers ligt hun kracht in hun geloofwaardigheid. Door de economische mechanismen van de sector rechtstreeks bloot te leggen, bieden ze een transparantere kijk op de realiteit van gokken. Ze geven niet enkel een advies, maar leggen een systeem uit.
Een oplossing onder vele
De onderzoekers blijven voorzichtig. Boodschappen, zelfs de meest doeltreffende, zijn slechts één instrument onder vele. De preventie van problematisch gokken vereist een globale aanpak: regulering, beperking van reclame, controletools en begeleiding van spelers.
In sommige landen bestaan systemen waarmee spelers zich vrijwillig kunnen uitsluiten van gokplatformen. Dat is onder meer het geval met uitsluitingsregisters zoals het EPIS-register.
Een nieuwe piste om te verkennen
Deze studie betekent een keerpunt in de manier waarop preventie wordt benaderd. Door de effectiviteit van boodschappen gericht tegen de industrie aan te tonen, opent ze de weg naar meer directe, transparante en potentieel impactvollere strategieën.