Pokémonkaarten: gevaar voor kinderen?
•
26 apr 2026 •
Reading time: 3 minutes
Volgens een verslavingsdeskundige vertonen bepaalde praktijken rond Pokémonkaarten en verrassingsdozen verontrustende gelijkenissen met gokmechanismen, vooral bij jongeren.
Een verrassingsmechanisme dat vragen oproept
Het openen van een pakje Pokémonkaarten is voor velen een moment van pure spanning. De verwachting, de ontdekking, de hoop om een zeldzame kaart te vinden: alles is ontworpen om sterke emoties op te wekken. Deze emotionele cyclus is goed bekend bij gedragsspecialisten. Ze kan sommige consumenten ertoe aanzetten om meer aankopen te doen dan oorspronkelijk de bedoeling was.
Tony van Rooij, onderzoeker bij het Trimbos-instituut en expert in game- en gokverslaving, waarschuwt voor deze praktijken. Fabrikanten gebruiken bewust psychologische mechanismen die ook terugkomen in kansspelen.
Commerciële strategieën die aankopen stimuleren
Naast het toeval versterken bepaalde marketingtechnieken nog het aantrekkingsvermogen van deze producten. Een van de meest doeltreffende strategieën is het aanmoedigen van een volledige collectie. Om alle kaarten van een reeks te verkrijgen, moet men meerdere aankopen doen. Deze logica zorgt er vanzelf voor dat consumenten blijven terugkomen.
Daar komt nog de invloed van sociale media bij. Op platforms zoals YouTube of TikTok openen veel contentmakers pakjes of verrassingsdozen voor hun publiek. Deze vaak spectaculaire video’s geven de indruk dat het vinden van een zeldzaam item frequent of zelfs gemakkelijk is.
Kinderen, de eerste doelgroep van een aantrekkelijk systeem
Hoewel deze mechanismen alle doelgroepen treffen, zijn jongeren bijzonder kwetsbaar. Pokémonkaarten en blind boxes zijn uiterst populair bij minderjarigen. Volgens Tony van Rooij stellen deze producten kinderen al op jonge leeftijd bloot aan systemen gebaseerd op toeval en schaarste.
Het probleem is dubbel. Enerzijds hebben kinderen meer moeite om kansen en waarschijnlijkheden correct in te schatten. Anderzijds kan de emotionele impact van teleurstelling sterker zijn dan bij volwassenen.
In tegenstelling tot gereguleerde kansspelen zijn verzamelkaarten en verrassingsdozen niet onderworpen aan strikte limieten. Er bestaan geen uitgavenplafonds en geen beschermingsmechanismen zoals die opgelegd worden aan gokoperatoren.
De onderzoeker pleit echter niet voor een verbod. Hij roept eerder op tot een reflectie over het invoeren van beperkingen, met name om minderjarigen te beschermen.
Essentiële verschillen met kansspelen
Ondanks deze gelijkenissen worden Pokémonkaarten juridisch niet beschouwd als kansspelen. Ze hebben fundamentele kenmerken die hen onderscheiden.
Ten eerste ontvangt de koper altijd een tastbaar product. Zelfs bij teleurstelling blijft men niet met lege handen achter. De kaarten kunnen worden bewaard, geruild of doorverkocht, wat hen een bepaalde waarde geeft. Daarnaast is de toegang tot deze producten minder onmiddellijk dan bij online kansspelen. Ze vereisen een fysieke aankoop en nemen een reële plaats in, wat impulsief gebruik beperkt.
Dit onderscheid vormt de kern van de argumenten van wie de vergelijking met kansspelen verwerpt. Zo meent professor consumentenpsychologie Niels van de Ven van de universiteit van Tilburg dat blind boxes doorgaans geen vorm van kansspelen zijn.