Trimbos en Belgische onderzoekers eensgezind over verband gokreclame en risico op gokschade 

De discussie over gokreclame wordt steeds feller gevoerd. Waar het debat enkele jaren geleden vooral draaide om kanalisatie en consumentenbescherming, verschuift de aandacht steeds meer naar de impact van reclame op de volksgezondheid. 

Opvallend is dat onderzoekers in Nederland en België steeds vaker dezelfde conclusies trekken. Zowel het Nederlandse Trimbos-instituut als de onderzoekers achter het Belgische GAMSPON-project stellen dat blootstelling aan gokreclame meer doet dan consumenten informeren over legale aanbieders. Volgens beide onderzoeken draagt reclame bij aan de normalisering van gokken en vergroot het de kans op gokgedrag en gokschade. 

Het Trimbos-instituut publiceerde deze week een uitgebreide analyse over de vraag of een totaalverbod op gokreclame wenselijk is. Volgens Simone Onrust, afdelingshoofd Digitale Media en Gokken bij Trimbos, laat wetenschappelijk onderzoek zien dat blootstelling aan gokreclame samenhangt met een positievere houding tegenover gokken, sterkere gokintenties en een toename van daadwerkelijk gokgedrag. 

Die conclusies sluiten opvallend nauw aan bij het recent gepubliceerde GAMSPON-onderzoek in België. Dat vierjarige onderzoeksproject van de Universiteit Gent en Sciensano onderzocht de impact van gokreclame en goksponsoring op jongeren en volwassenen. Ook daar concludeerden onderzoekers dat blootstelling aan gokreclame en goksponsoring positief samenhangt met gokintenties en gokgedrag. Daarnaast speelt volgens het onderzoek de normalisering van gokken een belangrijke rol in dat proces. 

Gokken steeds vaker gezien als volksgezondheidsprobleem 

Zowel Trimbos als GAMSPON pleiten ervoor om gokken niet langer uitsluitend te bekijken als een kwestie van individuele verantwoordelijkheid. 

Volgens het Belgische onderzoek kunnen de gevolgen van gokken veel verder reiken dan financiële verliezen alleen. Onderzoekers wijzen op relationele problemen, mentale gezondheidsklachten en bredere maatschappelijke gevolgen. Daarom moet gokken volgens hen steeds meer worden benaderd als een volksgezondheidsprobleem. 

Die visie sluit aan bij recente internationale aanbevelingen van onder meer de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de Lancet Public Health Commission, waar ook Trimbos naar verwijst. 

In plaats van uitsluitend te focussen op spelers die al problemen hebben, pleiten beide onderzoeksinstellingen voor maatregelen die blootstelling aan gokproducten en gokmarketing verminderen. 

Jongeren blijven een belangrijke risicogroep 

Een ander punt waarop beide onderzoeken elkaar vinden, is de aandacht voor jongeren. 

Uit het Belgische GAMSPON-onderzoek blijkt dat jongeren en jongvolwassenen tot de groepen behoren die het vaakst worden blootgesteld aan gokreclame. Meer dan de helft van de Belgische bevolking gaf aan regelmatig gokreclame te zien, terwijl vooral de leeftijdsgroepen tussen 15 en 34 jaar sterk worden bereikt door marketinguitingen. 

Ook Trimbos maakt zich zorgen over de impact van reclame op jongvolwassenen. Daarbij wordt gewezen op onderzoek waaruit blijkt dat miljoenen advertenties van legale gokbedrijven op sociale media terechtkomen bij jonge gebruikers. 

Volgens beide onderzoeksinstellingen kan voortdurende blootstelling ertoe leiden dat gokken steeds normaler wordt gevonden, waardoor de drempel om zelf te beginnen met gokken lager wordt. 

Reclame doet meer dan informeren 

Een belangrijk argument van de goksector is dat reclame nodig is om consumenten naar het legale aanbod te leiden. 

Trimbos stelt echter dat er weinig wetenschappelijk bewijs bestaat dat reclame daadwerkelijk noodzakelijk is om spelers weg te houden van illegale aanbieders. De organisatie wijst erop dat factoren zoals bonussen, productaanbod en het ontbreken van restricties vaak een veel grotere rol spelen bij de keuze voor illegale goksites. 

Ook het Belgische GAMSPON-onderzoek plaatst vraagtekens bij de rol van reclame. Volgens de onderzoekers beïnvloeden reclame en sponsoring niet alleen de zichtbaarheid van gokmerken, maar ook hoe mensen gokken ervaren. Reclame verhoogt merkherkenning, verlaagt risicopercepties en draagt bij aan de normalisering van gokken. 

Daardoor draait de discussie volgens onderzoekers niet langer uitsluitend om marketing, maar steeds vaker om de vraag welke rol reclame speelt in het ontstaan van gokschade. 

Toenemende druk op beleidsmakers 

De overeenkomsten tussen beide onderzoeken zullen waarschijnlijk extra druk zetten op beleidsmakers in zowel Nederland als België. 

Hoewel de exacte invulling van toekomstig beleid onderwerp van discussie blijft, lijkt één conclusie steeds breder gedragen te worden binnen de wetenschappelijke wereld: gokreclame wordt niet langer gezien als een neutraal informatiemiddel. 

Voor zowel Trimbos als de onderzoekers achter GAMSPON is blootstelling aan gokreclame een factor die bijdraagt aan de normalisering van gokken, vooral onder jongeren en andere kwetsbare groepen. Daarmee verschuift het debat steeds verder van marketing en consumentenkeuze naar volksgezondheid en preventie.