CCBR-Cruks: de maatregel die Nederland verdeelt 

Moeten personen die onder curatele of beschermingsbewind staan automatisch worden uitgesloten van kansspelen? In Nederland zorgt het voorstel om het Centraal Curatele- en Bewindregister, het CCBR, te koppelen aan het uitsluitingsregister voor kansspelen, Cruks, voor debat. 

Een beschermingsmaatregel die een principiële vraag oproept 

Het doel lijkt eenvoudig: voorkomen dat personen die als financieel kwetsbaar worden beschouwd, worden blootgesteld aan de risico’s van kansspelen. Maar betekent een inschrijving in het CCBR noodzakelijk dat iemand een probleem met spelen heeft? 

Voor Nelis van Steenoven, beschermingsbewindvoerder, is het antwoord duidelijk negatief. Hij verzet zich tegen een automatische inschrijving in Cruks van alle personen die in het CCBR staan. Volgens hem zou zo’n maatregel een register dat voor een specifiek doel werd gecreëerd, omvormen tot een algemeen instrument voor uitsluiting van kansspelen, zonder rekening te houden met de individuele situatie van de betrokken personen. 

Het CCBR is geen register dat bedoeld is om personen met problematisch speelgedrag te identificeren. Sommige personen staan er met name in vanwege fysieke of mentale omstandigheden. Een inschrijving in dit register laat dus op zich niet toe om de speelgewoonten van iemand te bepalen. 

“Het project negeert een cruciaal punt: niet alle personen die in dit register staan, hebben een gokprobleem,” stelt Nelis van Steenoven. 

Waarom de koppeling tussen het CCBR en Cruks wordt overwogen 

Het voorstel dat door Ksa-voorzitter Michel Groothuizen wordt verdedigd, vertrekt vanuit een andere logica. Het is vooral bedoeld om de bescherming van een groep die als bijzonder kwetsbaar wordt beschouwd, te versterken. 

“Door het CCBR rechtstreeks en volledig aan Cruks te koppelen, bieden we optimale bescherming aan een uiterst kwetsbare groep,” verklaarde hij. 

Volgens hem zouden bewindvoerders en curatoren vragende partij zijn voor zo’n maatregel. Een koppeling van de registers zou in de praktijk de uitsluiting veel systematischer maken, aangezien een inschrijving in het CCBR tot een inschrijving in Cruks zou kunnen leiden. 

Deze aanpak past binnen een bredere reflectie over de controle van kwetsbare spelers in Nederland. 

Drie jaar vóór de publicatie van dit standpunt van Nelis van Steenoven had Fair Play Online aangekondigd geen spelers te aanvaarden die in het Centraal Curatele- en Bewindregister zijn ingeschreven. Het bedrijf stelde deze controle voor als een stap binnen een verantwoorde exploitatie van kansspelen. 

Ook speellimieten plaatsen het CCBR centraal in het debat 

Het CCBR duikt ook op in een ander project rond het Nederlandse kansspelbeleid. 

In juni 2026 presenteerde staatssecretaris Claudia van Bruggen plannen rond globale speellimieten. In dat kader wil zij dat er een controle wordt uitgevoerd wanneer iemand een verhoging van zijn limiet vraagt. Het doel zou zijn om na te gaan of die persoon onder bewind of curatele staat voordat een wijziging van de betrokken limiet wordt toegestaan. 

Voor voorstanders van versterkte controle kan de informatie in het CCBR dienen als signaal van kwetsbaarheid. Voor Nelis van Steenoven dreigt deze logica daarentegen zeer verschillende situaties met elkaar gelijk te stellen. 

Een inschrijving in het CCBR onthult het gedrag van een speler niet 

Het belangrijkste argument van de beschermingsbewindvoerder is dat de aanwezigheid van een persoon in het CCBR geen enkele precieze informatie geeft over diens verhouding tot kansspelen. Het register vervult een bepaalde functie en is geen bestand dat personen met een gokprobleem registreert. Een automatische uitsluiting uitsluitend op die basis toepassen, zou volgens hem dus neerkomen op het opleggen van een beperking zonder na te gaan of het risico bestaat dat die beperking moet voorkomen. 

Nelis van Steenoven: 

“Op het eerste gezicht lijkt dat logisch, maar in werkelijkheid gaat het om een ingrijpende en disproportionele interventie die mensen nog verder van de samenleving verwijdert,” meent hij. 

Zijn redenering steunt ook op een eerdere beslissing van het Nederlandse College voor de Rechten van de Mens. Volgens de elementen die hij aanhaalt, kan een verschil in behandeling op basis van een bewind dat om medische redenen werd ingesteld, verboden discriminatie vormen. 

Een automatische koppeling tussen het CCBR en Cruks zou dan ook personen treffen die om zulke redenen onder bescherming staan, zelfs wanneer er geen enkel element is dat aantoont dat zij moeilijkheden met kansspelen ondervinden. 

Is automatische uitsluiting echt noodzakelijk? 

Nelis van Steenoven voert nog een ander argument aan: bewindvoerders beschikken al over de mogelijkheid om iemand in Cruks te laten inschrijven wanneer zij die stap noodzakelijk achten voor hun cliënt. Volgens hem verzwakt het bestaan van deze mogelijkheid de rechtvaardiging voor een algemene uitsluiting van alle personen die in het CCBR staan. 

Michel Groothuizen verdedigt een logica van globale bescherming van een populatie die als bijzonder kwetsbaar wordt beschouwd. Nelis van Steenoven geeft de voorkeur aan een meer individuele beoordeling en weigert dat een juridische beschermingsmaatregel automatisch wordt gelijkgesteld met een onvermogen om aan kansspelen deel te nemen. 

Het verschil tussen beide standpunten gaat dus zowel over de gebruikte middelen als over het nagestreefde doel. 

Voor Nelis van Steenoven moet een beschermingsmaatregel de betrokken personen in staat stellen om zoveel mogelijk aan het sociale leven deel te nemen. Hij vindt dat een bewindvoerder iemand zelfs zou moeten kunnen toestaan om met een beperkt bedrag te spelen wanneer de situatie dat toelaat. 

“Als bewindvoerder zou je iemand ook moeten kunnen toestaan om met een klein bedrag te spelen, zoals iedereen,” stelt hij. 

Zijn redenering bestaat er dus niet in de risico’s van kansspelen te ontkennen. Hij verdedigt veeleer de mogelijkheid om beperkingen aan elke situatie aan te passen, in plaats van ervan uit te gaan dat elke persoon die in het CCBR staat noodzakelijk moet worden uitgesloten. 

Dit standpunt sluit aan bij een thema dat hij al in een eerdere opiniestuk verdedigde: het belang van autonomie voor personen met een handicap. 

Kan bescherming een nieuwe vorm van uitsluiting worden? 

Nelis van Steenoven meent dat personen die onder een beschermingsmaatregel vallen nu al moeilijkheden ondervinden door hun inschrijving in het CCBR. 

Hij stelt met name dat kredietregistratieorganisaties het register zouden gebruiken om negatieve adviezen te formuleren over personen die onder een beschermingsmaatregel staan. 

Hij vreest dat een koppeling met Cruks een nieuw automatisch gevolg zou toevoegen aan de inschrijving in het CCBR. 

Zijn bezwaar gaat verder dan de kwestie van casino’s. Het heeft betrekking op het principe dat een persoon onder bewind of curatele geleidelijk aan verschillende beperkingen zou kunnen worden onderworpen zonder individuele beoordeling van zijn situatie. Volgens hem lost de staat het probleem van de uitsluiting van personen met een fysieke, verstandelijke of psychische kwetsbaarheid niet op door hun nieuwe algemene beperkingen op te leggen.