Gamen of gokken? Kennislink legt pijnpunt bloot dat ook België raakt
•
11 okt 2026 •
Reading time: 5 minutes
Een voetbalgame kopen en vervolgens betalen voor een pakketje waarvan je de inhoud niet kent. Voor veel gamers hoort het bij hun spel, maar het mechanisme heeft duidelijke raakvlakken met gokken. NEMO Kennislink onderzoekt hoe lootboxes de grens tussen beide werelden vervagen. Voor België is vooral de vervolgvraag relevant: hoe goed worden spelers beschermd wanneer strenge regels niet overal worden nageleefd?
De publicatie van 6 oktober 2026 draait om betaalde, willekeurige beloningen in videogames. Een speler geeft geld uit zonder vooraf te weten welk personage, welke uitrusting of welke voetbalkaart hij ontvangt. De hoop op een zeldzame beloning kan aanleiding geven om opnieuw te betalen.
In het artikel van NEMO Kennislink over de grens tussen gamen en gokken komt onder meer EA FC aan bod, de opvolger van FIFA. België kent het debat over zulke pakketten al jaren. Toch maakt die vroege aandacht het probleem niet automatisch opgelost.
Waarom een voetbalgame een hogere leeftijdsclassificatie krijgt
Een voetbalspel met een 16+-aanduiding kan ouders verrassen. De verklaring zit niet noodzakelijk in wat er op het veld gebeurt, maar in de commerciële functies rond het spel.
PEGI heeft zijn beoordelingscriteria uitgebreid. Sinds 1 juni 2026 worden nieuwe indieningen ook beoordeeld op functies zoals betaalde willekeurige items, tijdelijke aanbiedingen en bepaalde mechanismen die spelers laten terugkeren.
Voor games met betaalde willekeurige beloningen is PEGI 16 de basisclassificatie. Dat geldt bijvoorbeeld voor lootboxes en kaartpakketten. De wijziging is toegelicht door PEGI in het overzicht van de nieuwe criteria voor interactieve risico’s.
Gambling Club beschreef eerder hoe lootboxes in 2026 onder toenemende druk staan. De aandacht verschuift daarbij van de inhoud van een game naar de manier waarop die game aankopen stimuleert.
Een PEGI-classificatie is overigens geen toestemming om kansspelen aan te bieden. Een game met het label 16+ moet nog altijd aan de toepasselijke nationale regels voldoen.
Virtuele munten maken uitgaven minder zichtbaar
Niet iedere aankoop in een game is een lootbox. Wie een vooraf bekend digitaal kostuum koopt, weet wat hij krijgt. Bij een willekeurig pakket betaalt de speler juist voor een onbekende uitkomst.
Daar komt vaak een extra laag tussen: virtuele valuta. Eerst koopt iemand digitale punten met euro’s, daarna betaalt hij daarmee voor een pakketje. Dat kan het moeilijker maken om de werkelijke prijs van iedere aankoop te volgen.
Onderzoek van Wijzer in geldzaken uit maart 2026 onder Nederlandse jongeren van 16 tot 19 jaar illustreert dat probleem. Van de jongeren die met in-game valuta betaalden, rekende 76% de prijs niet altijd om naar euro’s. Bij 58% voelden die uitgaven minder echt. Daarnaast gaf 42% aan soms meer uit te geven in games dan gepland.
Die cijfers beschrijven Nederlandse jongeren en mogen niet worden gepresenteerd als Belgische resultaten. Ze maken wel duidelijk waarom transparante prijzen ook voor Belgische gezinnen relevant zijn.
België koos vroeg voor een strenge beoordeling
De Belgische Kansspelcommissie onderzocht in 2018 lootboxes in vier bekende videogames. Bij FIFA 18, Overwatch en Counter-Strike: Global Offensive concludeerde ze dat de onderzochte systemen onder de kansspelwetgeving vielen.
De beoordeling draaide om een spelelement, een inzet, de mogelijkheid van winst of verlies en de rol van toeval. Voor de onderzochte betaalde systemen ontbrak de vereiste bescherming en waren aanpassingen nodig.
Het gaat dus niet om een afzonderlijke wet die iedere willekeurige beloning in iedere game verbiedt. Betaalde lootboxes die als kansspel kwalificeren, mogen niet zonder de vereiste vergunning worden aangeboden. Een gratis beloning of een aankoop met vooraf bekende inhoud vraagt een andere beoordeling.
Onze uitleg over de Belgische regels voor lootboxes biedt achtergrond bij dit dossier. Het kernpunt blijft dat een game geen uitzondering op de kansspelwet krijgt omdat de beloning digitaal is.
Strenge regels betekenen niet dat lootboxes verdwenen zijn
België wordt internationaal vaak genoemd als voorbeeld van een stevige aanpak. Onderzoek van Leon Xiao laat echter zien dat regels en praktijk uiteen kunnen lopen.
In een studie naar de honderd meest opbrengende iPhone-games in België, onderzocht in 2022 en gepubliceerd in 2023, bevatte 82% betaalde lootboxes. Dat is een historische steekproef, geen actuele telling van alle games op de Belgische markt.
Het resultaat wijst wel op een belangrijk handhavingsprobleem. Beschikbaarheid in een appwinkel bewijst niet dat een functie wettelijk is goedgekeurd. Ook een garantie op een zeldzaam item na meerdere aankopen maakt een systeem niet vanzelf legaal.
Dat onderscheid speelt eveneens bij gacha-systemen en hun beschikbaarheid in België. Daarnaast berichtte Gambling Club over onderzoek naar lootboxadvertenties op Meta in België. Niet alleen de aankoopfunctie, maar ook de promotie ervan verdient aandacht.
De Nederlandse FIFA-uitspraak geldt niet voor België
In Nederland liep de juridische beoordeling anders. De Raad van State oordeelde op 9 maart 2022 dat de onderzochte FIFA-pakketten geen zelfstandig kansspel vormden. Ze maakten deel uit van de bredere Ultimate Team-modus, die als behendigheidsspel werd beoordeeld. De dwangsom aan Electronic Arts ging daardoor van tafel.
Die uitspraak betekent niet dat alle lootboxes in Nederland buiten iedere regelgeving vallen. Consumentenbescherming blijft relevant. Evenmin verandert een Nederlandse uitspraak de Belgische kansspelregels.
Voor Belgische spelers is de les concreet: een functie die in een buitenlandse versie beschikbaar is, is daarmee nog niet toegestaan voor de Belgische markt.
Europa kijkt verder dan de lootbox alleen
De Europese Commissie bereidt de Digital Fairness Act voor. Het initiatief richt zich onder meer op misleidend ontwerp, verslavende productfuncties en bescherming van minderjarigen. Welke specifieke bepalingen over lootboxes uiteindelijk worden aangenomen, staat nog niet vast.
Voor België kan die Europese aanpak een aanvulling vormen op de bestaande kansspelregels. Niet ieder problematisch aankoopmechanisme hoeft immers juridisch een kansspel te zijn om vragen over consumentenbescherming op te roepen.
Voor ouders betekent dit dat de leeftijdsaanduiding slechts het begin van de controle is. Ook de aankoopfuncties, prijzen in euro’s en betaalinstellingen verdienen aandacht. De vraag is niet alleen welk spel een kind speelt, maar ook waarvoor het binnen dat spel kan betalen.