Google en Meta onder druk: Gokwaakhond houdt rechtszaak achter de hand 

Ksa-voorzitter Michel Groothuizen verdedigt overleg met Google en Meta tegen illegaal gokken. Waarom is die aanpak ook voor België relevant? 

Google en Meta overtuigen om illegale gokreclame tegen te houden, terwijl een mogelijke rechtszaak wordt voorbereid. Dat is de aanpak die Michel Groothuizen, voorzitter van de Nederlandse Kansspelautoriteit, op 14 oktober verdedigt. Hij reageert daarmee op de roep om harder op te treden tegen grote technologiebedrijven. Alleen boetes uitdelen is volgens hem onvoldoende als het illegale aanbod ondertussen gewoon bereikbaar blijft. 

Voor België raakt die discussie aan een bekend probleem. Een casino zonder lokale vergunning kan via internationale platformen spelers bereiken die juist door nationale regels moeten worden beschermd. De Nederlandse toezichthouder zoekt daarom naar ingrepen bij de bedrijven die de zichtbaarheid en betalingen van illegale aanbieders mogelijk maken. 

Vijf jaar legalisering, maar het illegale aanbod blijft 

De Nederlandse gereguleerde online kansspelmarkt bestaat deze maand vijf jaar. Volgens Groothuizen speelt ongeveer 90% van de Nederlandse online gokkers uitsluitend bij legale aanbieders. Toch beschrijft hij een veel minder gunstige verhouding wanneer het om geld gaat: tegenover iedere euro die bij legaal aanbod wordt vergokt, zou een euro in het illegale circuit staan. 

Dat zijn twee verschillende maatstaven. Het aandeel spelers dat binnen de gereguleerde markt blijft, zegt niet automatisch welk aandeel van het geld daar terechtkomt. De cijfers worden in zijn column aangehaald als Nederlandse situatie en mogen niet zonder afzonderlijk onderzoek op België worden toegepast.  

Gambling Club schreef eerder over de zorgen rond de Belgische zwarte kansspelmarkt. Ook daar speelt het onderscheid tussen bereik, spelersaantallen en uitgaven een rol. Een grote groep die legale sites gebruikt, sluit niet uit dat het onvergunde aanbod financieel zwaar doorweegt. 

Een boete opleggen is iets anders dan ze innen 

Groothuizen beschrijft de inning van boetes bij illegale aanbieders als een frustrerend onderdeel van de handhaving. Een sanctie maakt duidelijk dat regels zijn overtreden. Maar wanneer het geld nauwelijks wordt geïnd, blijft de vraag hoeveel de aanbieder er in de praktijk van merkt. 

Daarom volgt de Ksa volgens hem sinds ongeveer anderhalf jaar ook een andere route. Ze probeert het illegale aanbod moeilijker vindbaar te maken en betalingen naar en vanuit die aanbieders te verstoren. Daarmee verschuift de aandacht naar de infrastructuur waarop een goksite steunt. 

Dat verschil is concreet. Een illegaal casino dat op papier een boete krijgt, kan nog steeds bezoekers ontvangen. Een advertentie die verdwijnt of een misleidende doorverwijssite die onbereikbaar wordt, onderbreekt een route naar dat casino. Het effect daarvan hangt vervolgens af van de vraag of de aanbieder elders opnieuw opduikt. 

Een recent voorbeeld is de verwijdering van 26 gekopieerde casinowebsites binnen 48 uur. Daarbij werden misleidende adressen verwijderd. Dat betekende niet automatisch dat de achterliggende illegale casino’s verdwenen, maar wel dat een toegangspoort werd afgesloten. 

Kritiek op overleg met Meta blijft overeind 

De uitleg van de Ksa komt in een periode waarin de druk op de toezichthouder groeit. Groothuizen verwijst naar VVD-Kamerlid Bart Bikkers, die voor een stevige aanpak van grote techbedrijven pleitte. Ook advocaat Justin Franssen wil dat de Ksa harder optreedt. 

Gambling Club berichtte eerder over Franssens kritiek op de aanpak van Meta door de Ksa. Volgens de advocaat bestaan er al juridische mogelijkheden om op te treden tegen het faciliteren van illegale kansspelen. Zijn bezwaar is dat private partijen procedures beginnen terwijl de toezichthouder gesprekken blijft voeren.  

Groothuizen verdedigt nu waarom hij overleg en dossieropbouw naast elkaar laat lopen. Hij stelt dat een procedure tegen een groot technologiebedrijf veel tijd kan kosten en een onzekere uitkomst heeft. De bedrijven beschikken over middelen om bewijs, bevoegdheden en juridische argumenten uitvoerig te betwisten. 

Zijn verwijzing naar een mogelijke horizon van vijf jaar is een inschatting, geen vaststaande duur van een aangekondigde rechtszaak. Een concrete sanctie of nieuwe procedure kondigt hij in deze column niet aan. 

Google-whitelist moet illegale aanbieders helpen weren 

Het meest concrete samenwerkingsproject dat Groothuizen noemt, is een gezamenlijke taskforce. Die werkt met Google aan een whitelist van legale aanbieders in de Europese Unie. Volgens hem kan zo’n lijst helpen om andere operators te weren. 

De gesprekken vonden volgens de Ksa-voorzitter afgelopen voorjaar in Dublin plaats, samen met andere Europese toezichthouders en vertegenwoordigers van Google en Meta. Hij presenteert die samenwerking als een manier om sneller praktische verbeteringen te bereiken, terwijl juridische stappen mogelijk blijven. 

Het project is nog in ontwikkeling. De column van Groothuizen over samenwerking en handhaving noemt geen ingangsdatum, volledige technische uitwerking of gemeten resultaat. Het is dus te vroeg om te stellen dat Google illegale gokreclame hiermee al heeft afgesloten.  

Voor een Belgische toepassing is vooral de inrichting van de lijst belangrijk. Die moet kunnen onderscheiden voor welk land een aanbieder is toegelaten en welke website bij die toelating hoort. Alleen een verzameling merknamen zou onvoldoende zijn om gekopieerde adressen en misleidende doorverwijzingen te beoordelen. 

Kwetsbare spelers verdwijnen niet uit beeld 

Groothuizen zegt dat advertenties voor illegaal gokken ook mensen bereiken die zich in uitsluitingsregisters hebben ingeschreven. Daarnaast noemt hij reclame die op minderjarigen is gericht. Hij schrijft dat de Ksa bewijs kan verzamelen van de rol die platformen bij de verspreiding spelen. 

Deze beschuldigingen moeten worden onderscheiden van een definitief rechterlijk oordeel over de aansprakelijkheid van een specifiek bedrijf. De column beschrijft de overtuiging en handhavingsstrategie van de toezichthouder, geen afgeronde zaak. 

De manier waarop kwetsbaarheid wordt gebruikt om spelers te lokken, kwam eerder aan bod in de KVA-waarschuwing voor illegale gokadvertenties op Facebook en Instagram. Daar ging het om advertenties die verloren geld als aanleiding gebruikten om mensen naar Telegram-groepen en vervolgens naar onvergunde aanbieders te sturen.  

Voor België is de relevante vraag of spelersbescherming ook buiten de omgeving van vergunde aanbieders standhoudt. Nationale regels bereiken hun doel minder goed wanneer mensen via advertenties opnieuw worden aangemoedigd te gokken op websites die zich aan dat toezicht onttrekken. 

De Europese regels verdelen de verantwoordelijkheid 

Groothuizen noemt de Digital Services Act als een juridische route. Die Europese wet legt verplichtingen op aan online tussenpersonen, waaronder platformen. Voor de grootste diensten gelden aanvullende verplichtingen rond systeemrisico’s. 

De bevoegdheden liggen echter niet allemaal bij één nationale goktoezichthouder. De Europese Commissie licht de taakverdeling onder de Digital Services Act toe. Zij heeft exclusieve bevoegdheid voor het toezicht op de aanvullende verplichtingen rond systeemrisico’s van zeer grote platformen en zoekmachines. Voor andere DSA-verplichtingen bestaat een gedeelde bevoegdheidsverdeling met nationale autoriteiten.  

Daarom is de juridische route ingewikkelder dan de opdracht om onmiddellijk een boete uit te schrijven. Onderzoek, samenwerking en een eventuele procedure moeten aansluiten bij de juiste verplichtingen en bevoegde instantie. Dat maakt de druk op platformen niet overbodig, maar bepaalt wel hoe die druk juridisch kan worden uitgeoefend. 

Wat betekent dit voor België? 

Voor België levert de column geen nieuwe maatregel van de Kansspelcommissie op. Wel beschrijft ze een aanpak waarvan de werking over grenzen heen relevant kan zijn. Google en Meta bedienen immers meerdere landen, terwijl de toelating van kansspelaanbieders nationaal moet worden beoordeeld. 

Gambling Club behandelde die Belgische invalshoek eerder in het artikel over de Nederlandse Meta-procedure en de mogelijke betekenis voor BAGO. Een procedure van een brancheorganisatie en het toezicht door een overheidsinstantie zijn verschillende routes. Beide kunnen de rol van advertentieplatformen ter discussie stellen.  

De praktische vraag is uiteindelijk wat er voor spelers verandert. Worden meldingen sneller opgevolgd? Komen verwijderde advertenties terug via andere accounts? Worden gekopieerde casinonamen herkend? En voorkomt een toelatingslijst ook dat advertenties naar een ander domein doorsturen? 

Overleg moet tot aantoonbare resultaten leiden 

Groothuizen sluit juridische actie nadrukkelijk niet uit. Als vrijwillige afspraken te weinig opleveren, schrijft hij, zal de Ksa de confrontatie aangaan. Zijn keuze voor overleg is daarmee geen belofte dat Google en Meta buiten schot blijven. 

De spanning zit in de tijd tussen een gesprek en een zichtbaar resultaat. Critici willen dat de toezichthouder zijn bevoegdheden gebruikt. Groothuizen wil voorkomen dat een langdurige procedure sneller effect verhindert of juridisch verkeerd uitpakt. 

Voor Belgische spelers en beleidsmakers zijn vooral de uitkomsten van belang. Een ontwikkelde whitelist, minder herhaalde overtredingen en minder toegangsroutes naar onvergund aanbod zouden laten zien wat samenwerking oplevert. Zolang zulke resultaten nog niet zijn aangetoond, blijft ook de roep om juridische druk bestaan.