Bill 55 onder Europese loep: wat staat er op het spel voor Belgische gokkers? 

Een rechtszaak winnen is niet hetzelfde als het geld ontvangen waarop die uitspraak recht geeft. Dat verschil staat centraal in de discussie over Bill 55, de Maltese wet die de uitvoering van buitenlandse gokvonnissen kan blokkeren. Op 19 november 2026 spreekt het Hof van Justitie van de Europese Unie zich uit in een zaak over die regeling. Ook voor België is dat relevant. 

Volgens de officiële gerechtelijke agenda van het Hof van Justitie staat de uitspraak in zaak C-683/24, Spielerschutz Sigma, gepland voor donderdag 19 november om 09.30 uur. De zaak wordt behandeld door de Vierde kamer. 

Toch is een definitief inhoudelijk oordeel over de Maltese regeling niet gegarandeerd. Advocaat-generaal Nicholas Emiliou adviseerde het Hof namelijk om de gestelde vragen niet-ontvankelijk te verklaren. Zijn kritische beoordeling van Bill 55 volgt pas daarna, voor het geval het Hof besluit de vragen wél inhoudelijk te beantwoorden. 

Wat is Bill 55 precies? 

Bill 55 is de bekende benaming voor de Maltese wetswijziging waarmee in juni 2023 artikel 56A aan de Gaming Act werd toegevoegd. De regeling betreft onder meer de erkenning en uitvoering van buitenlandse rechterlijke beslissingen tegen aanbieders met een Maltese kansspelvergunning. 

De kern van het conflict is dat een activiteit volgens het Maltese recht toegestaan kan zijn, terwijl een rechter in een andere lidstaat oordeelt dat die aanbieder daar zonder de vereiste lokale vergunning opereerde. Wanneer die rechter vervolgens een terugbetaling oplegt, kan de uitvoering in Malta op weerstand stuiten. 

Dat is geen abstract probleem. Gambling Club berichtte eerder over een Oostenrijks gokvonnis waarvan de uitvoering in Malta werd geweigerd. Dat dossier illustreert waarom een succesvolle procedure in het ene land nog niet betekent dat de schuldeiser in een ander land daadwerkelijk wordt betaald. 

Bill 55 moet daarbij nauwkeurig worden omschreven. Het is geen algemene regel waardoor iedere Maltese onderneming ieder buitenlands vonnis naast zich neer kan leggen. De discussie betreft specifieke bescherming rond kansspeldiensten en de vraag of die bescherming verenigbaar is met de Europese regels. 

De Oostenrijkse zaak gaat over juridisch advies 

Wie alleen de aankondiging van de uitspraak leest, kan denken dat het Hof rechtstreeks beslist over een speler die zijn gokverliezen terugvordert. De procedure achter zaak C-683/24 heeft echter een andere inzet. 

De zaak bij het Handelsgericht Wien draait om een geschil tussen procesfinancier Spielerschutz Sigma en een juridisch adviseur. De financier ondersteunde procedures waarin consumentenvorderingen tegen Maltese gokbedrijven werden ingesteld. Na de invoering van artikel 56A vroeg de onderneming advies over de gevolgen voor haar activiteiten. 

Volgens de beschrijving in de conclusie van de advocaat-generaal stelde de procesfinancier vervolgens dat het ontvangen advies onjuist was. Zij vorderde onder meer terugbetaling van advieskosten en een vaststelling van aansprakelijkheid voor bepaalde toekomstige verliezen. 

Dat verklaart waarom de ontvankelijkheid van de Europese vragen zo belangrijk is. De Oostenrijkse rechter moet een geschil over juridische dienstverlening beoordelen. Het Hof moet eerst bepalen of een antwoord over Bill 55 noodzakelijk is om juist dát geschil op te lossen. 

Waarom de advocaat-generaal niet-ontvankelijkheid adviseert 

In zijn conclusie van 23 april 2026 in zaak C-683/24 stelt Emiliou voor om de prejudiciële vragen niet-ontvankelijk te verklaren. Volgens hem moet onderscheid worden gemaakt tussen de juistheid van een juridische opvatting en de zorgvuldigheid van het destijds verstrekte advies. 

Een juridisch adviseur kan worden beoordeeld op de kwaliteit en verdedigbaarheid van zijn werkzaamheden. Daarvoor is volgens de advocaat-generaal niet noodzakelijk dat het Hof eerst definitief vaststelt hoe de onderliggende Maltese wet zich tot het Europese recht verhoudt. 

Die procedurele beoordeling kan de uitkomst op 19 november bepalen. Als het Hof daarin meegaat, volgt in deze zaak geen inhoudelijk antwoord op de vragen over artikel 56A. 

Dat zou niet betekenen dat het Hof Bill 55 goedkeurt. Niet-ontvankelijkheid houdt in dat de vragen in de voorgelegde procedure niet inhoudelijk worden behandeld. Een oordeel over de geschiktheid van deze verwijzing is iets anders dan een oordeel over de geldigheid van de Maltese regeling. 

Inhoudelijk is Emiliou wel kritisch op de Maltese regeling 

De advocaat-generaal beperkt zich niet tot de ontvankelijkheid. Voor het geval het Hof anders beslist, bespreekt hij ook de inhoudelijke vragen. Daarbij komt hij tot een kritische beoordeling van artikel 56A. 

Volgens Emiliou verzetten de relevante bepalingen van de Brussel I bis-verordening zich tegen een nationale regeling zoals die waarover de Oostenrijkse rechter vragen heeft gesteld. Het gaat om de weigering van erkenning en uitvoering omdat de kansspeldiensten volgens Maltees recht toegestaan zijn, terwijl de buitenlandse rechter die diensten als onrechtmatig heeft beoordeeld. 

Daarmee maakt zijn conclusie twee mogelijke routes zichtbaar. Eerst adviseert hij om de vragen niet inhoudelijk te beantwoorden. Vervolgens legt hij uit welk antwoord volgens hem passend zou zijn als het Hof die procedurele drempel toch neemt. 

Een conclusie van een advocaat-generaal is geen arrest. Het Hof is niet verplicht het advies te volgen, noch over de ontvankelijkheid, noch over de inhoud. Tot de uitspraak blijft daarom onzeker welke redenering de rechters kiezen. 

Waarom Brussel I bis zo belangrijk is 

De Brussel I bis-verordening regelt onder meer de erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke beslissingen in burgerlijke en handelszaken binnen de Europese Unie. Het uitgangspunt is dat een vonnis uit de ene lidstaat ook in een andere lidstaat effect kan krijgen. 

Dat is belangrijk voor grensoverschrijdende geschillen. Zonder een gezamenlijk kader zou een partij die elders in de EU gelijk heeft gekregen, telkens opnieuw grote juridische hindernissen kunnen tegenkomen zodra de schuldenaar of diens vermogen zich over de grens bevindt. 

De verordening kent wel gronden om erkenning of uitvoering te weigeren. Eén daarvan betreft een kennelijke strijd met de openbare orde van de aangezochte lidstaat. Het debat over Bill 55 draait mede om de grenzen van die uitzondering. 

Volgens de advocaat-generaal kan die uitzondering niet dienen als een algemene mogelijkheid om buitenlandse gokvonnissen opnieuw te beoordelen vanuit de Maltese opvatting over de rechtmatigheid van het aanbod. Een verschil tussen nationale kansspelstelsels geeft niet vanzelf een vrijstelling van Europese erkenningsregels. 

Malta verdedigt zijn eigen uitleg van de regeling 

Malta ziet artikel 56A anders dan de critici. De Malta Gaming Authority stelde in haar reactie op Europese bezwaren dat de bepaling geen algemeen verbod op de uitvoering van Europese vonnissen invoert. Volgens de toezichthouder verduidelijkt zij de bestaande Maltese openbare orde binnen het Europese kader. 

De Europese Commissie heeft daartegenover formele bezwaren geuit. Op 18 juni 2025 begon zij een inbreukprocedure tegen Malta. Volgens de Commissie verplicht de regeling Maltese rechters om bepaalde buitenlandse uitspraken systematisch te weigeren en overschrijdt zij daarmee de grenzen van de openbare-orde-uitzondering. 

Gambling Club beschreef eerder de Europese bezwaren tegen Malta’s bescherming van gokbedrijven. Die institutionele discussie vormt de bredere achtergrond van het dossier. 

De inbreukprocedure moet echter worden onderscheiden van zaak C-683/24. De zaak waarin op 19 november uitspraak wordt verwacht, komt voort uit vragen van een Oostenrijkse rechter. Het is niet automatisch de procedure waarin de Commissie Malta voor het Hof heeft gedaagd. 

Waarom Belgische spelers dit dossier volgen 

Voor Belgische spelers kan het probleem relevant worden wanneer zij een civiele vordering hebben tegen een onderneming die in Malta gevestigd is. Als een gunstig vonnis vervolgens in Malta moet worden uitgevoerd, kunnen de Europese erkenningsregels een belangrijke rol spelen. 

Dat is een mogelijke toepassing van het juridische vraagstuk, geen vaststelling dat iedere Belgische speler door Bill 55 wordt geraakt. Niet ieder casino is op Malta gevestigd, niet iedere vordering valt binnen dezelfde omstandigheden en niet iedere uitvoering moet daar plaatsvinden. 

Ook mag een uitspraak over erkenning en uitvoering niet worden verward met een automatisch recht op terugbetaling. Een speler moet eerst een juridische grondslag voor zijn vordering hebben en, wanneer daarover wordt geprocedeerd, een gunstige beslissing verkrijgen. 

Gambling Club behandelde eerder de Europese discussie over het terugvorderen van gokverliezen. Dat onderwerp raakt aan Bill 55, maar blijft een afzonderlijke vraag: of iemand recht heeft op geld en of een bestaand vonnis kan worden uitgevoerd, zijn verschillende stappen. 

Een Maltese vergunning is geen Belgische toelating 

Naast de uitvoerbaarheid van vonnissen speelt een tweede onderscheid: waar mag een aanbieder zijn diensten aanbieden? Een Maltese vergunning geeft niet automatisch toestemming om in iedere andere EU-lidstaat online kansspelen te exploiteren. 

Voor de Belgische markt blijft de vereiste Belgische vergunning bepalend. Een verwijzing naar een vergunning van de Malta Gaming Authority vervangt die toelating niet. Evenmin maakt het bestaan van Bill 55 een aanbieder zonder Belgische vergunning legaal in België. 

Onze uitleg over het verschil tussen legale en illegale kansspelaanbieders in België biedt achtergrond bij die lokale vergunningplicht. De vestigingsplaats van een onderneming, haar buitenlandse vergunning en haar toelating op de Belgische markt zijn afzonderlijke gegevens. 

Dat onderscheid voorkomt ook overdreven conclusies over 19 november. De uitspraak zal niet op zichzelf bepalen dat alle Maltese aanbieders illegaal zijn. Evenmin zal zij een algemene Europese gokvergunning creëren. 

Wat kan het Hof op 19 november beslissen? 

Als het Hof de vragen niet-ontvankelijk verklaart, komt er in deze procedure geen inhoudelijk antwoord over de verenigbaarheid van Bill 55. De bredere discussie blijft dan bestaan, maar deze verwijzing levert niet de gehoopte juridische verduidelijking op. 

Als het Hof de vragen wel inhoudelijk behandelt, kan het uitleggen welke ruimte de Brussel I bis-verordening laat voor een regeling zoals artikel 56A. De precieze formulering en reikwijdte van dat antwoord worden dan doorslaggevend voor de toepassing door nationale rechters. 

Een prejudiciële uitspraak vernietigt de Maltese wet niet rechtstreeks. Het Hof geeft uitleg over het Europese recht; de nationale rechter moet die uitleg gebruiken bij de afhandeling van het geschil. 

Voor Belgische spelers en hun vertegenwoordigers is 19 november daarom een belangrijke datum, met een duidelijke beperking: een uitspraak in Luxemburg is geen automatische betaling op een spelersrekening. Eerst zal moeten blijken of het Hof de inhoudelijke vragen beantwoordt en vervolgens welke gevolgen dat antwoord heeft voor concrete dossiers.