Online oplichting: Europa slaat alarm 

Een studie die in 2026 in opdracht van de Europese Commissie werd uitgevoerd, onthult de omvang van financiële oplichting op het internet. Van valse investeringen en misleidende advertenties tot emotionele manipulatie en frauduleuze platformen: de verliezen zouden wereldwijd kunnen oplopen tot 900 miljard euro per jaar. 

Tot 900 miljard euro verlies per jaar 

Financiële oplichting op het internet is uitgegroeid tot een wereldwijd probleem. Volgens een studie die in opdracht van de Europese Commissie werd uitgevoerd en in augustus 2026 werd afgerond, zouden de economische verliezen door deze fraude wereldwijd kunnen oplopen tot 900 miljard euro per jaar. 

Dit bedrag heeft niet alleen betrekking op de Europese Unie. Het illustreert wel de omvang van een fenomeen dat inmiddels online aankopen, investeringen, persoonlijke relaties en gokplatformen treft. In 2024 gaf meer dan de helft van de volwassenen wereldwijd aan minstens één poging tot oplichting te hebben meegemaakt. 

Frauduleuze advertenties vormen de kern van het probleem 

Een geruststellende advertentie, een bekende persoonlijkheid of een aanbieding die als uitzonderlijk wordt voorgesteld, kunnen voldoende zijn om een internetgebruiker naar een frauduleuze website te lokken. Het rapport benadrukt dat advertentiesystemen tot de belangrijkste middelen behoren waarmee oplichters hun slachtoffers bereiken. 

Een onderzoek dat in de studie wordt aangehaald, geeft aan dat bijna één op de drie onderzochte advertenties op bepaalde grote platformen in de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk doorverwees naar frauduleuze inhoud, pogingen tot gegevensdiefstal of schadelijke software. 

Fraudeurs maken ook gebruik van aanbevelingssystemen om hun berichten meer zichtbaarheid te geven. Advertenties die uitzonderlijke winsten beloven of een dringende kans voorstellen, kunnen zich zo verspreiden voordat ze worden opgespoord. 

De studie wijst ook op de beperkingen van bepaalde controles. Op veel platformen blijft een grondige verificatie van de identiteit van adverteerders uitzonderlijk, waarbij de procedures grotendeels gebaseerd zijn op informatie die de betrokkenen zelf verstrekken. 

Valse investeringen: 4 miljard euro verlies in Europa 

Investeringsfraude behoort tot de meest voorkomende en snelst groeiende vormen van oplichting in Europa. Volgens de schattingen die in het rapport worden aangehaald, zou deze fraude in 2024 in Europa tot 4 miljard euro aan verliezen hebben geleid. 

De werkwijze is vaak gebaseerd op de belofte van een hoog rendement, dat soms als gegarandeerd wordt voorgesteld. Slachtoffers ontdekken een advertentie, sluiten zich aan bij een discussiegroep of worden doorgestuurd naar een vals financieel platform. 

Criminelen kunnen fictieve winsten tonen om hun slachtoffers ervan te overtuigen nog meer te investeren. Valse getuigenissen en aanbevelingen die aan bekende personen worden toegeschreven, versterken de schijn van betrouwbaarheid. 

Ook cryptomunten spelen een belangrijke rol bij deze praktijken. Wereldwijd worden de verliezen door oplichting met deze digitale activa in 2025 geschat op 15 miljard euro, volgens de gegevens die in de studie worden aangehaald. 

Een bijkomend probleem is dat een slachtoffer dat zijn geld probeert terug te krijgen, opnieuw kan worden benaderd door oplichters die beweren een dienst aan te bieden om verloren geld te recupereren. 

Valse casino’s en weddenschappen: wanneer winsten een valstrik worden 

De Europese studie identificeert ook valse casino’s en frauduleuze gokplatformen als vormen van oplichting die gebaseerd zijn op de belofte van een onverwachte winst. 

De werkwijze kan beginnen met een relatief kleine storting. Vervolgens toont een platform gunstige resultaten of zogezegd opgebouwde winsten om de gebruiker aan te moedigen meer geld te storten. Maar deze bedragen kunnen volledig verzonnen zijn. 

Fraudeurs manipuleren spelresultaten, tonen fictieve winsten of verhinderen spelers om hun geld op te nemen. Sommigen gebruiken misleidende applicaties en advertenties waarin bekende persoonlijkheden zogezegd aanbevelingen doen. 

Deze praktijken mogen niet worden verward met de activiteiten van wettelijk vergunde operatoren. Het rapport analyseert criminele systemen die ontworpen zijn om gebruikers te misleiden, en niet de algemene werking van gereguleerde kansspelen. 

Meer dan 22.500 valse webshops 

Investeringen en kansspelen vormen slechts een deel van het probleem. Ook online aankopen zijn een belangrijk doelwit. Oplichters creëren valse webshops die aantrekkelijke producten aanbieden, ontvangen betalingen en leveren vervolgens nooit de goederen. 

Het criminele netwerk BogusBazaar illustreert de omvang van deze praktijken. Volgens de gegevens die in het Europese rapport worden aangehaald, beheerde het tussen 2021 en 2024 meer dan 22.500 frauduleuze webshops in Europa. 

De gebruikte methoden omvatten ook namaakproducten, valse huuraanbiedingen, tickets voor niet-bestaande evenementen en abonnementen met verborgen afschrijvingen. 

Romantische oplichting wint terrein 

Sommige vormen van fraude zijn niet gebaseerd op advertenties, maar op persoonlijke relaties. Oplichters bouwen geleidelijk een emotionele band op met hun slachtoffer voordat ze om geld vragen of een zogenaamde investeringsmogelijkheid voorstellen. 

Een variant combineert emotionele manipulatie met cryptofraude. Criminelen nemen de tijd om het vertrouwen van hun gesprekspartner te winnen voordat ze die naar een fictief financieel platform leiden. 

Volgens de gegevens die in de studie worden aangehaald, is het aantal meldingen van deze vorm van oplichting in 2024 met bijna 40% gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. 

De frauduleuze inkomsten die met deze praktijk gepaard gaan, zouden wereldwijd tussen 9,1 en 11,4 miljard euro hebben bedragen. 

Artificiële intelligentie versterkt de methoden van fraudeurs 

Nieuwe technologieën stellen criminele netwerken in staat om hun technieken verder te verfijnen. 

Het rapport beschrijft onder meer het gebruik van gemanipuleerde video’s die de indruk kunnen wekken dat een beroemdheid een investering of dienst aanbeveelt. 

Geautomatiseerde tools maken het ook mogelijk om tegelijkertijd gesprekken te voeren met meerdere slachtoffers, terwijl de productie van inhoud in verschillende talen de verspreiding van oplichting over de landsgrenzen heen vergemakkelijkt. 

De studie benadrukt daarnaast de ontwikkeling van een echte criminele economie: kant-en-klare fraudetools, netwerken van geautomatiseerde accounts en diensten om websites na te maken worden aan andere criminelen aangeboden. Deze organisatie verlaagt de technische vaardigheden die nodig zijn om een frauduleuze operatie op te zetten. 

Slachtoffers ondervinden ook zware psychologische gevolgen 

Financiële verliezen vormen slechts een deel van de schade. Volgens de onderzoeken die in het rapport worden aangehaald, geeft 79% van de slachtoffers van oplichting aan emotionele gevolgen te hebben ondervonden, waaronder stress, woede, irritatie of schaamte. 

Na het slachtoffer te zijn geworden van fraude heeft 34% van de betrokkenen zijn internetgebruik aangepast en meldde 28% een blijvend verlies van vertrouwen. De gevolgen hebben ook een impact op het consumentengedrag. Van de slachtoffers van online aankoopfraude heeft 53% zijn koopgedrag veranderd. 

Schaamte en angst om beoordeeld te worden, kunnen mensen er ook van weerhouden om aangifte te doen, waardoor de werkelijke omvang van het probleem verborgen blijft. 

De Europese Unie geconfronteerd met de beperkingen van digitale controles 

De studie onderzoekt verschillende mogelijkheden om de verdere verspreiding van oplichting tegen te gaan: de verificatie van adverteerders versterken, criminele netwerken beter opsporen, meldingssystemen verbeteren en de samenwerking tussen platformen, financiële instellingen en autoriteiten uitbreiden. 

Ze verwijst onder meer naar de resultaten in Singapore en Taiwan, waar strengere verificatievereisten in verband werden gebracht met dalingen van het aantal frauduleuze advertenties tussen 29% en 96%. 

Het rapport kadert binnen de Europese Digital Services Act (DSA). De artikelen 34 en 35 verplichten zeer grote onlineplatformen en zeer grote onlinezoekmachines onder meer om bepaalde systeemrisico’s te beoordelen en te beperken. De auteurs verduidelijken echter dat hun werk geen beoordeling vormt van de naleving van deze verplichtingen door specifieke platformen.