De controverse rond blind boxes
•
31 mrt 2026 •
Reading time: 2 minutes
Blind boxes, deze verrassingsdozen met een willekeurig object, kennen een enorme populariteit. Maar gaat het om een vorm van kansspel vergelijkbaar met gokken? Een gespecialiseerde professor werpt licht op dit fenomeen.
Toeval of kansspel?
Het principe van blind boxes is eenvoudig: de consument koopt een doos zonder precies te weten wat erin zit. Binnenin zit een figurine, gadget of verzamelobject, waarvan de zeldzaamheid varieert volgens een vooraf bepaalde verdeling. Verzamelkaarten, verrassingszakjes of speelgoed in snoep hebben deze mechaniek al lang gebruikt. Maar vandaag heeft het fenomeen een ongeziene omvang aangenomen, vooral dankzij sociale media waar unboxingvideo’s miljoenen weergaven halen.
Volgens Niels Van de Ven, professor consumentenpsychologie aan de Universiteit van Tilburg, zijn blind boxes geen kansspel. In de meeste gevallen voldoen deze producten niet aan de juridische criteria die een kansspel definiëren. In tegenstelling tot een weddenschap, een speelautomaat of zelfs een virtuele loot box ontvangt de koper van een blind box altijd een product.
Een toch vage grens
Toch is niet alles zo eenvoudig. Hoewel de meeste blind boxes buiten de definitie van kansspelen vallen, bevinden sommige praktijken zich in een grijze zone.
Het probleem ontstaat wanneer de waarde van de objecten sterk varieert. Een zeldzame figurine kan veel meer waard zijn dan de aankoopprijs, terwijl courante modellen een lage marktwaarde hebben. Deze ongelijkheid introduceert een speculatieve dimensie.
Niels Van de Ven erkent dat in sommige specifieke gevallen, vooral wanneer de nadruk ligt op zeldzaamheid en waarde, de vergelijking met gokken relevanter wordt.
Een ander belangrijk element ligt in de marketingstrategieën. Fabrikanten zetten vaak de zeldzaamste objecten in de kijker, waardoor een overdreven verwachting ontstaat bij consumenten. De kansen om deze objecten te verkrijgen worden soms vermeld, maar zelden benadrukt.
Digitale platformen versterken dit fenomeen. Unboxingvideo’s, enthousiaste reacties en de enscenering van toeval vergroten de aantrekkingskracht van blind boxes.
Een kwetsbaar publiek?
Critici wijzen op de mogelijke impact op minderjarigen. Niels Van de Ven blijft voorzichtig. Hij stelt dat, hoewel er gelijkenissen bestaan met bepaalde gokmechanismen, blind boxes niet automatisch als kansspelen moeten worden beschouwd.
Hij erkent echter dat herhaalde aankopen, gedreven door de zoektocht naar een zeldzaam object, problematisch kunnen zijn.
Tussen passie en controverse
Voor veel consumenten zijn blind boxes in de eerste plaats een vorm van ontspanning. Het plezier van verzamelen, ruilen en nieuwe objecten ontdekken staat centraal in de ervaring. Maar voor anderen roepen ze terechte bezorgdheden op. De combinatie van toeval, marketing en gepercipieerde waarde creëert een dynamiek die aandacht verdient.