Illegaal spelen explodeert, Europa wordt opgeroepen te reageren 

De voorzitter van de Kansspelautoriteit, Michel Groothuizen, vindt dat de middelen van een nationale regulator niet langer volstaan tegenover internationale operatoren die steunen op sociale media, zoekmachines en financiële circuits om spelers te bereiken. 

Een strijd die te groot is geworden voor één regulator 

Het probleem gaat nu veel verder dan de eenvoudige aanwezigheid van enkele niet-toegestane sites op internet. Volgens Michel Groothuizen opereren illegale operatoren in een internationale omgeving: hun juridische structuren, hun financiële stromen, hun advertenties en de digitale diensten waarvan ze afhankelijk zijn, kunnen onder meerdere landen vallen. Die organisatie maakt het werk van nationale autoriteiten aanzienlijk moeilijker. Zelfs wanneer een regulator een operator identificeert en een sanctie oplegt, moet hij nog kunnen bepalen wie er werkelijk achter de site zit, waar het bedrijf gevestigd is en hoe de beslissing kan worden afgedwongen. 

De voorzitter van de Ksa vindt het idee dat een correct gereguleerde legale markt en een sterke nationale regulator op zichzelf het probleem zouden kunnen oplossen dan ook onvoldoende. 

In Nederland zou de helft van het ingezette geld naar illegaal gaan 

Om de omvang van het fenomeen te meten, haalt Michel Groothuizen een bijzonder verontrustend cijfer aan: volgens hem gaat van elke euro die door een Nederlandse speler wordt ingezet, de helft naar de illegale markt. 

Hij beschrijft de wereldwijde illegale kansspelmarkt bovendien als een activiteit waarvan de omzet hoger zou liggen dan het bruto binnenlands product van alle landen, met uitzondering van de Verenigde Staten en China. 

Aan de ene kant staan autoriteiten waarvan de bevoegdheden hoofdzakelijk nationaal zijn. Aan de andere kant staan operatoren die hun activiteiten, vennootschappen en infrastructuren van de ene jurisdictie naar de andere kunnen verplaatsen. 

Het probleem beperkt zich trouwens niet tot overheidsinkomsten. Michel Groothuizen schat dat het niet betalen van belastingen door illegale operatoren in Nederland een verlies van meer dan een half miljard vertegenwoordigt. Maar in zijn ogen is dat inkomstenverlies niet eens het ernstigste gevolg. 

Kwetsbare spelers rechtstreeks geviseerd 

De kern van zijn bezorgdheid betreft de bescherming van personen. 

Illegale bedrijven respecteren de verplichtingen niet die aan vergunde operatoren worden opgelegd en nemen geen enkele verantwoordelijkheid tegenover spelers. 

De Ksa meldde onlangs met name een site die advertenties voor kansspelen verspreidde terwijl hij zich voordeed als “113.nl”, de Nederlandse hulpsite voor suïcidepreventie. 

Michel Groothuizen stelt ook dat een groot deel van de illegale operatoren actief personen viseert die al problemen ondervinden door kansspelen en die zich hebben ingeschreven in het Nederlandse uitsluitingsregister, bekend onder de naam Cruks. De boodschap aan deze spelers komt erop neer dat ze worden aangemoedigd om hun vrijwillige speelverbod te omzeilen en verder te spelen op niet-toegestane platformen. 

Hoge boetes, maar moeilijk te innen 

Tegenover deze praktijken beschikken de autoriteiten onder meer over financiële sancties. Maar hun doeltreffendheid botst op de structuur zelf van de clandestiene markt. 

Michel Groothuizen legt uit dat boetes tot meerdere tientallen miljoenen worden opgelegd. Toch zouden die bedragen laag blijven in vergelijking met de winstbelastingen die de betrokken bedrijven hadden moeten betalen als ze legaal hadden geopereerd. 

Vooral betekent het juridisch sanctioneren van een vennootschap niet noodzakelijk dat het geld ook kan worden gerecupereerd. De betrokken operatoren kunnen snel van juridische structuur veranderen. Sommige zijn gevestigd in gebieden waar de interventiemogelijkheden van een Nederlandse autoriteit zeer beperkt zijn. De voorzitter van de regulator noemt met name de Comoren. 

Het resultaat: zelfs wanneer de identiteit en locatie van een speler bekend zijn, kan de effectieve betaling van een boete uiterst moeilijk worden. 

De zichtbaarheid en financiële circuits afsnijden 

Een illegale kansspelsite moet gevonden kunnen worden. Hij moet spelers ook in staat stellen geld te storten en, indien van toepassing, hun winsten op te nemen. 

Het is op deze twee punten dat de Nederlandse autoriteit probeert in te grijpen. 

Ze wil illegale platformen minder zichtbaar en moeilijker vindbaar maken. De regulator stelt met name hun aanwezigheid op sociale media vast en spreekt de grote technologiebedrijven aan op hun verantwoordelijkheid. Het doel is dat digitale platformen en zoekmachines niet als doorgeefluik voor deze activiteiten dienen. 

Tegelijk worden gesprekken gevoerd met de financiële sector om obstakels voor betalingen te creëren. Michel Groothuizen vat de inzet eenvoudig samen: als een speler zijn geld niet kan storten en zijn winsten niet kan recupereren, verdwijnt de aantrekkingskracht van het spel snel. 

Deze strategie komt er dus op neer de tussenpersonen aan te pakken die onmisbaar zijn voor de werking van de illegale markt, in plaats van enkel te rekenen op sancties die rechtstreeks tegen de operatoren ervan worden uitgesproken. 

Europa wordt opgeroepen om druk uit te oefenen op de grote platformen 

Voor Michel Groothuizen is precies op dat niveau Europese tussenkomst onmisbaar. Nederland is te klein om alleen voldoende druk uit te oefenen op technologie- en financiële bedrijven van wereldformaat. Hij acht het daarom onvermijdelijk om via Europa te gaan om een doeltreffendere samenwerking in de strijd tegen illegale kansspelen te verkrijgen. 

Deze positie krijgt steun van de European Casino Association. Haar secretaris-generaal, Hermann Pamminger, herinnert eraan dat de organisatie al meerdere jaren vraagt om versterkte Europese samenwerking. De vereniging geeft aan informatie te delen met leden van het Europees Parlement, de Europese Commissie en instellingen van de Unie, waaronder Europol en de Autoriteit voor de bestrijding van witwassen. 

Zijn redenering sluit aan bij die van de Nederlandse regulator: spelers beschermen vereist een actie die operatoren over de grenzen heen kan volgen, hun financiële netwerken kan aanpakken en kan ingrijpen bij de platformen die hun zichtbaarheid geven. 

De oproep werd ook overgenomen door Duncan Garvie, oprichter van BetBlocker. In reactie op de voorstellen voor Europese samenwerking zegt hij volledig akkoord te gaan met deze analyse. Volgens hem zijn nationale regulatoren, afzonderlijk genomen, “ruimschoots overvraagd” door zowel de illegale markt als de technologiereuzen die deze markt laten functioneren. Hij meent dat een geloofwaardig tegengewicht daarom alleen via samenwerking kan worden opgebouwd. 

Deze convergentie tussen verantwoordelijken voor regulering en actoren die zich inzetten tegen gokschade legt dezelfde moeilijkheid bloot: de administratieve grenzen in Europa blijven nationaal, terwijl een belangrijk deel van het digitale en financiële ecosysteem van illegale kansspelen functioneert zonder rekening te houden met die grenzen.