Statiegeld wordt een loterij in Nederland
•
16 sep 2026 •
Reading time: 3 minutes
Sinds 15 augustus 2026 kunnen Nederlandse consumenten het geld dat ze terugkrijgen via het statiegeld op hun flessen en blikjes gebruiken om loterijbiljetten van 0,25 euro te kopen. Een ongebruikelijke formule die recyclage, gedragsstimulering en kansspelen combineert, met een maximale beloning van 10.000 euro netto.
Een eenvoudige keuze: 25 cent terugkrijgen of je kans wagen
Wat doe je met de 25 cent die je terugkrijgt nadat je een fles of blikje met statiegeld hebt ingeleverd? In Nederland wordt nu een nieuwe mogelijkheid aangeboden: dat bedrag omzetten in een loterijbiljet. De consument kan zijn geld behouden, het opsparen in zijn digitale portefeuille of het gebruiken om deel te nemen aan een maandelijkse loterij. Voor elke schijf van 0,25 euro kan een lot worden gekocht.
Tot 10.000 euro netto te winnen
De belangrijkste aangekondigde beloning bedraagt 10.000 euro netto.
Maar dat is niet de enige. Er zijn meerdere winstniveaus voorzien, met bedragen van 1.000 euro, 500 euro, 250 euro, 50 euro, 25 euro, 10 euro en 5 euro.
De exacte details van de beloningen moeten vóór elke trekking worden aangekondigd.
Het bedrag van de beloningen dat voor een trekking is voorzien, wordt niet automatisch aangepast op basis van het aantal verkochte loten. De aangekondigde beloningen moeten dus worden toegekend, zelfs wanneer het aantal verkochte loten relatief laag is.
Waarom het aantal deelnemers doorslaggevend zal zijn
Voorlopig wordt er geen vaste kans van het type “één kans op honderd” aangekondigd.
De reden is eenvoudig: de winnaars worden getrokken uit de werkelijk verkochte loten. De kans hangt dus tegelijk af van het aantal loten in omloop en van het aantal beschikbare beloningen bij de betrokken trekking.
Als er 100.000 loten deelnemen, zijn de kansen uiteraard niet dezelfde als wanneer er een miljoen loten geregistreerd zijn.
Meerdere loten kopen verhoogt ook het aantal deelnames aan de trekking. Iemand met 100 loten beschikt over 100 deelnemende nummers, tegenover één enkel nummer voor iemand die maar één lot heeft gekocht.
Een loterij bedoeld om het terugbrengen van verpakkingen aan te moedigen
Nederland heeft als doel om 90 % van de betrokken plastic drankflessen en blikjes in te zamelen. Dat doel wordt echter niet gehaald.
Tegenover deze situatie werden verschillende maatregelen overwogen, waaronder een mogelijke verhoging van het statiegeldbedrag.
De loterij past uiteindelijk binnen een ander soort antwoord: in plaats van alleen het terugbetaalde bedrag te verhogen, wil ze het terugbrengen van verpakkingen aantrekkelijker maken dankzij de mogelijkheid om een hogere winst te behalen.
Minstens 40 % van de inkomsten voor verenigingen
Het geld dat aan loten wordt besteed, dient niet alleen om de winsten te financieren. Minstens 40 % van de inkomsten is bestemd voor organisaties die zich inzetten tegen plasticvervuiling en zwerfvuil in het milieu.
Twee organisaties worden met name genoemd: de stichting Plastic Whale en de stichting Plastic Soup.
Een formule die aanvankelijk voor zes maanden is voorzien
Het programma moet voorlopig zes maanden lopen, met elke maand een trekking. Die duur geeft het ook een experimentele dimensie.
De echte inzet beperkt zich niet tot het aantal winnaars. Er zal vooral moeten worden nagegaan of het bestaan van een potentiële beloning er daadwerkelijk voor zorgt dat meer consumenten hun flessen en blikjes terugbrengen.
Een aantrekkelijk idee, maar voorlopig nog moeilijk toegankelijk
Conceptueel is het systeem vrij eenvoudig: het vooruitzicht op een winst gebruiken om het terugbrengen van verpakkingen aantrekkelijker te maken, terwijl minstens 40 % van de inkomsten wordt doorgestort aan organisaties die zich inzetten tegen plasticvervuiling.
Op het terrein lijkt het belangrijkste zwakke punt momenteel het beperkte aantal machines te zijn waarmee statiegeld rechtstreeks naar de applicatie kan worden overgezet. Zonder die overdracht is het onmogelijk om de terugbetaling te gebruiken om een lot te kopen. Het succes van het programma zal dus waarschijnlijk evenzeer afhangen van de technische toegankelijkheid als van de aantrekkingskracht van de winst van 10.000 euro.